تخطي إلى المحتوى الرئيسي

بررسى مذاهب و فرق (فارسى) — صفحة 92

مساهمون:

ص٩٢

« اگر تكليف فراتر از توان امكان نداشته باشد محال است گفته شود : « رَبَّنا وَ لا تُحَمِّلْنا ما لا طاقَةَ لَنا بِهِ » پروردگارا ! آنچه را كه توانش نداريم بر ما تحميل نفرما ! در حالى كه خداوند آن‌را به‌عنوان دعاى بندگانش ذكر فرموده است . » « 1 » پاسخ : براى به دست آوردن معانى آيات بايد صدر و ذيل آنها مورد نظر قرار گيرد و جداسازى عبارات قرآن از همديگر ، موجب انحراف از مقاصد واقعى قرآن مىگردد . و خداوند در صدر همان آيه فرموده : « لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً الَّا وُسْعَها » « 2 » با توجه به آن ، معناى آيه ياد شده اين است كه خدايا تكاليف شاق و وظايف سنگين بر ما قرار مده ، گرچه از نظر عقلى قابل تحمل و عمل كردن باشد و يا اين‌كه منظور ، « 3 » درخواست رفع كيفر اعمال بد است .

هواداران مكتب اشعرى

روزى كه ابوالحسن اشعرى مكتب كلامى خود را در برابر معتزله و اهل حديث تأسيس كرد پاسخگوى همهء مسائل نبود ، حتى برخى از آراى وى برهان كافى نداشت ، ولى بعد از او ، آنان كه مكتب كلامى وى را برگزيدند لباس نوى بر آن پوشاندند و به نشر و ترويج آن پرداختند . مجموع كارهايى كه دربارهء مكتب وى انجام دادند دو چيز بود : 1 - افكار شيخ اشعرى را با براهين جديدى همراه ساخته و آن را به صورت مطلوب عرضه كردند . 2 - به اشكالاتى كه مخالفان اشعرى متوجه مكتب او كرده بودند ، پاسخ گفتند . اين افراد سهم بزرگى در بقاى مكتب اشعرى دارند . كه به اسامى عده‌اى از آنها اشاره مىشود : 1 - قاضى ابوبكر باقلانى - م 403 ه - اهل بصره صاحب كتاب « التمهيد » كه در علم
هامش
( 1 ) - الملل و النحل ، سبحانى ، ج 2 ، ص 330 به نقل از قواعد العقايد غزالى ، ص 203 .
( 2 ) - بقره ( 2 ) ، آيهء 286 .
( 3 ) - ر . ك : الميزان ، ج 2 ، ص 475 .