متفاوتى بودند و آنچه ايشان به عنوان عقايد سلف صالح عرضه كرد و با حمايت دستگاه خلافت تثبيت شد بعضاً سابقه نداشت . ولى اين گونه وانمود گرديد كه عقايد وى همان عقايد سلف است كه مورد اتفاق همهء اهل حديث قرار گرفته است . « 1 »
عقايد ويژهء اهل حديث
در اينجا به بعضى از اين عقايد كه ابوالحسن اشعرى از آنان نقل كرد ، اشاره مىكنيم :
خداوند بر عرش خويش مستقر است . او داراى دو دست ، چشم و صورت است و در روز رستاخيز با چشم ديده مىشود همانگونه كه ماه در شب پانزدهم ديده مىشود ، البته خدا را فقط مؤمنان مىبينند و كافران از ديدار او محرومند . موسى از خدا خواست كه فيض ديدارش را در اين جهان به او ارزانى دارد ، خداوند از كوه بر او تجلّى كرد و او را بر زمين افكند تا به او بفهماند كه خدا را در اين دنيا نمىتوان ديد و تنها در جهان ديگر ديده مىشود . ! خدا از آسمان دنيا فرود مىآيد و مىپرسد آيا كسى هست كه طلب آمرزش كند ؟ و اين مضمون حديث نبوى است كه بايد آن را پذيرفت . اهل سنت و حديث ، فضيلت صحابهء رسول خدا را باور دارند و از هرگونه گفتگويى دربارهء شخصيت آنان خوددارى مىكنند با اين همه ابوبكر ، عمر ، عثمان و على عليه السلام را برتر مىشمارند و خلافت اين چهار تن را باور دارند . اينان پاكترين صحابه براى احراز جانشينى پيامبر بودهاند .
مصلحت هر مسلمان ارج نهادن به پيشوايان مسلمين و دعا براى آنهاست و نبايد با شمشير بر آنان خروج كرد . و نبايد در فتنه و شورش با ايشان پيكار نمود . ! و كسانى كه هنگام انحراف رهبران ، شورش بر ضد آنان را لازم مىدانند گمراهند .
كودكانى كه از دنيا مىروند تابع امر خدايند . اگر بخواهد ايشان را عذاب دهد يا هر امر ديگرى كه مشيتش به آن تعلق گيرد . آفريدگارى جز او نيست . بدىهاى بندگان و اعمال آنان را او آفريده . ايشان را توانايى آن نيست كه مانند خدا چيزى بيافرينند . خدا بندگان خويش را توفيق طاعت بخشد و كافران را خوار سازد . او به مؤمنان نظر عنايت افكند و به راه راست هدايت كند ، ولى به كافران نظر عنايت نيفكند و به راه راست هدايت نكند . هرگاه كافران را
هامش
( 1 ) - ر . ك : الملل والنحل ، جعفر سبحانى ، ج 1 ، ص 313 - 309 .