تخطي إلى المحتوى الرئيسي

بررسى مذاهب و فرق (فارسى) — صفحة 41

مساهمون:

ص٤١

هدايت كند آنان به صلاح بازگشته و هدايت مىشوند . مشيت او بر آن تعلق گرفته كه كافران را اصلاح نكند . اما خدا مىخواهد كه كافران در گمراهى ، خوارى و سنگين دلى بدان‌گونه كه در علم اوست همچنان باقى بمانند . نيكى و بدى به مشيت خداست اهل سنت به قضا و قدر ايمان دارند ؛ آدميان از سود و زيان ، چيزى در اختيار ندارند مگر آنچه خدا خواهد . « 1 » « 2 » از آنجا كه عقايد اهل حديث ظهور در تشبيه و تجسيم داشت و با اصول مسلم عقلى ناسازگار بود ، مكتب اشعرى جايگزين مكتب اهل حديث گرديد .

ابن تيميه و احياى سلفىگرى

در اواخر قرن هفتم ابن تيميه از پيروان احمد بن حنبل به احياى مكتب او برخاست و تصرفات و اصلاحات ابوالحسن اشعرى را رد كرد و متكلمان را مورد انتقاد قرار داد و گفت : چنان‌كه احمد بن حنبل گفته ، بيشتر متكلمان زنديقند . « 3 » ابن تيميه در عقايد دينى به ظاهر قرآن و حديث متكى بود و همهء آيات و احاديثى را كه به خداى متعال اشارتى دارد آنها را به‌صورت ظاهرى و لفظى تفسير مىكرد و چنان با اين عقيده انس داشت كه به قول ابن بطوطه روزى از فراز منبر گفت : خدا از آسمان به زمين فرود مىآيد به همين‌گونه كه من اكنون پايين مىآيم و آن‌گاه پله‌هاى منبر را يك به يك پايين آمد . « 4 » او با احياى سلفىگرى احمد بن حنبل ، امورى را نيز به‌عنوان عقايد سلف به عقايد اهل حديث اضافه نمود كه عبارتند از : سفر براى زيارت پيامبر حرام است زيرا منتهى به شرك مىشود . توسل به اولياى الهى حرام و شرك است .

هامش
( 1 ) - عقايد و ديدگاههاى ياد شده ، در فصل مربوط به اشاعره مورد نقد و بررسى قرار خواهد گرفت .
( 2 ) - ر . ك : مقالات الاسلاميين و اختلاف المصلين ، ابوالحسن اشعرى ، ج 1 ، ص 155 - 158 ، ترجمهء دكتر حسن مؤيدى .
( 3 ) - ر . ك : تاريخ علم كلام در ايران و جهان اسلام ، دكتر علىاصغر حلبى ، ص 301 .
( 4 ) - الملل و النحل ، جعفر سبحانى ، ج 3 ، ص 62 ؛ تاريخ علم كلام در ايران و جهان اسلام ، ص 297 .