بررسى مذاهب و فرق (فارسى) — صفحة 27

عمر بن عبدالعزيز به ابو بكر بن حزم ، فقيه مدينه نوشت : به حديث پيامبر بنگر و آن را بنويس ؛ من از فرسودگى دانش و از بين رفتن دانشمندان ترسناكم و جز حديث پيامبر حديث كسى را نپذير « 1 » . . . . با وجود اين دستور ، نهضت چشم‌گيرى براى تدوين حديث شكل نگرفت . وقتى دولت اموى سقوط كرد و عباسيان زمام امور را به دست گرفتند در سال 143 هجرى دوران خلافت منصور ، نهضتى بزرگ براى تدوين و نشر احاديث نبوى صلى الله عليه و آله پايه‌ريزى گرديد و قبل از اين دوره ، پيشوايان حديث از حفظ براى همديگر نقل حديث مىكردند و كتب مرتب و مدوّنى در اين زمينه نوشته نشده بود . « 2 » آزادى تدوين حديث و علاقهء مردم به شنيدن آثار نبوى صلى الله عليه و آله سبب شد كه رندان دنياپرست از طريق جعل حديث ، براى خود مقام و موقعيتى كسب كنند و به كرسى استادى تكيه زنند و به نشر گستردهء احاديث جعلى بپردازند تا آنجا كه محمد بن اسماعيل بخارى متولد 194 هجرى ، از ميان ششصد هزار حديث ، چهار هزار آن را معتبر دانسته و در صحيح خود نوشته است . « 3 » و ابو داود متولد 202 هجرى ، صحيح خود را از ميان پانصد هزار حديث برگزيده و فقط چهار هزار و ششصد حديث را صحيح دانسته است . « 4 » بازار آشفته حديث كه نقل و تدوينش بيش از يك قرن ممنوع بود به دست افراد فرصت‌طلب افتاد در پى اين واقعه چنان در معارف اسلامى از اصول عقائد گرفته تا تفسير ، تاريخ ، مناقب و فضايل آشفتگى پديد آمد كه همهء اصحاب مذاهب توانستند در راستاى مرام و مذهبى كه بدان گرايش داشتند حديث جعل كنند و براى عقايد و آراى خود مداركى به نام سنت پيامبر صلى الله عليه و آله بياورند . و اين درحالى است كه اگر سفارش پيامبر صلى الله عليه و آله ناديده گرفته نمىشد و اهل بيت عليهم السلام از رهبرى امت كنار زده نمىشد . مردم به راحتى مىتوانستند از امامان اهل بيت عليهم السلام كه حامل علوم پيامبر صلى الله عليه و آله بودند و در عصر تدوين صحاح مىزيستند احاديث نبوى را فراگيرند و آب را از سرچشمه بردارند .