- راه پدر را با شجاعت تمام ادامه داد . « 1 » اهمّيّت پرچمدار و نقش او را در سپاه از كلام حضرت على ( ع ) مى يابيم كه در جنگ صفيّن به افرادش فرمود : . . . پرچمهاى خود را خم نكنيد و از معركه بيرون نبريد و آنها را جز به دلاوران و نگهبانان شرف نسپاريد كه به گاه نزول مصيبتهاى واقعى بردبار و پايدار و خويشتندارند ، كسانى كه پرچمهاى شما را محكم در بر مى گيرند و آنها را به خود مى فشارند و از پس و پيش شمشير مى زنند و آنها را از دست نمى دهند . . . « 2 »
ب . توجيه و تشجيع نيروها
شهادت هاشم موجب ناراحتى شديد لشكريان امير المؤمنين عليه السلام شده بود . به همين جهت وقتى عبداللّه پرچم پدر را برافراشت براى تشجيع نيروها و رفع سستى احتمالى ايشان ، پس از حمد و ستايش خداى تعالى چنين آغاز كرد :
اى مردم ! همانا هاشم بنده اى از بندگان خدا بود كه روزيهايشان مقدّر گشته و آثارشان در نامهء اعمال نوشته شده و كردارشان به حساب آمده و زندگيشان به وقت مقرّر خود سپرى گرديده است . پس پروردگارش او را بخواند و او نيز لبيك گفت و در راه فرمانبردارى كسى به جان كوشيد كه پسر عّم پيامبر خدا و نخستين ايمان آورندهء به او و داناترين مردم به دين خداست .
هاشم در راه كسى جهاد كرد كه با دشمنان خدا ( يعنى با آنان كه حرام خدا را حلال شمرده اند و در جهان به ظلم و فساد پرداخته و شيطان برايشان دست يافته و گناه و تجاوز را در نظر شان آراسته است ) ، سخت مخالفت مى ورزد . جهاد با هر كس كه با سنّت خدا مخالفت كرده و حدود الهى را
هامش
( 1 ) . اخبارالطّوال ، مترجم ، ص 226 .
( 2 ) . وقعهء صفين ، ص 235 .