5 . قرآنها بر فراز نيزهها : چيزى نمانده بود كه نبرد صفين با پيروزى سپاه توحيد وشكست دشمن خاتمه يابد . جنگ خونين ليلةالهرير « 1 » بابرترى كامل جنگجويان على ( ع ) بشدّت جريان داشت . دراين درگيرى خونين بودكه از دو طرف 70 هزار تن كشته شدند . « 2 » معاويه كه شكست ونابودى خود رانزديك مى ديد به منظور پايان جنگ وايجاد شبهه وتزلزل در ميان سربازان امام ( ع ) به عمل خائنانهاى دست زد . وى با طرّاحى عمروعاص فرمان داد قرآنها را بر نيزه ها كنند با اين هدف كه بگويند ما اهل قبله وقرآنيم ، بياييد قرآن را ميان خود حَكَم قرار دهيم . معاويه براى اجراى طرح خو دتبليغات گستردهاى آغاز كرد . ازجمله به عبداللّه پسر عمروعاص فرمان داد كه در برابر سپاه على ( ع ) بايستد و آنان را به صلح و سازش فراخواند . عبدالله پيش رفت و در ميان دو لشكر ايستاد و فرياد زد : اى مردم عراق ! من عبداللّه پسر عمروعاص هستم بين ما وشما اختلافاتى در مورد دين و دنيا وجود داشت ، اگر اختلاف ما در دين بود ، به خداسوگند هردو گروه خيانت كرديم ، و اگر نزاع ما درمورد دنيا بود ، به خدا سوگند ما و شما به اسراف كشانده شديم ( وكشتاربيش از اندازه شد ) ما شما رابه امرى فراخواندهايم كه اگر شما ما رابدان دعوت مىكرديد ،
سرداران صدر اسلام (فارسى) — صفحة 102
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص١٠٢
هامش
( 1 ) . شب فراموش نشدنى جنگ صفين را از آنرو ليلة الهرير نام كردند كه در تمام شب ازطرفين بانگ و آواز نبرد و رزم مانند پارس وآواز سگان فضا راپر كرده بود . لغتنامه دهخدا حرف ل ، ص 392 .
( 2 ) . وقعهء صفين ، ص 475 ، مسعودى گويد : كل مقتولين صفين بنابر قولى 110 هزار نفر بوده ، نود هزار شامى و بيست هزار عراقى و بنابر قول ما و بعضى ديگر كل مقتولين هفتاد هزار نفر بوده ، 45 هزار شامى و 25 هزار عراقى - مروج الذهب ، ج 2 ، ص 393 .