5 . ترديدى نيست كه پارهاى از اخبار و روايات دربارهء قيام امام حسين ( ع ) مجعول است . با وجود اين ، قرنهاست كه اين اخبار و روايات با آب و تاب از اين كتاب به آن كتاب نقل مىشود و بر پايهء آنها تاريخ نوشته و تحليل مىشود . لازم است همان دقّتى كه در علم فقه دربارهء روايات مىشود و سند و متن آنها وارسى و جرح و تعديل مىگردد ، در تاريخ نيز معمول شود . اگر دانشوران اسلامى به فقه تاريخ بپردازند و تنها به نقل روايات و اعتماد به روايات موجود و مشهور بسنده نكنند ، تاريخنگارى زندگى معصومين دگرگون مىشود . مختصر اين كه بايد روايات و اخبار دربارهء امام حسين ( ع ) تهذيب شود و صحيح و ضعيف از يكديگر مشخّص گردد و استناد به روايات مجعول و اخبار بىپايه ممنوع شود . « 1 » 6 . در گذشته ( قرن اول تا سيزدهم ) ، به قيام عاشورا و شهادت امام حسين ( ع ) بيشتر با « نگاه عاطفى » نگريسته مىشد ؛ اما امروزه ( قرن چهاردهم و پانزدهم ) ، بيشتر با « نگاه سياسى » بدان نگريسته مىشود ؛ ضمن اين كه هرگز از نگاه عاطفى به آن غفلت نمىشود . از آنجا كه عاشورا غمانگيزترين رخداد در تاريخ اسلام است ، طبيعى است كه همواره بدان با نگاه عاطفى نگريسته و بر آن گريسته شود . اما اگر نگاه عاطفى به عاشورا ، حجاب نگاه سياسى به آن شود ، همچنين اگر نگاه سياسى به عاشورا ، مانع نگاه عاطفى به عاشورا شود ، ابعاد گوناگون نهضت عاشورا فهميده نمىشود . پس لازم است با دو نگاه ( نگاه عاطفى و نگاه سياسى ) ، به عاشورا نگريسته شود تا ظاهر و باطن آن فهميده شود .
عاشورا شناسى (فارسى) — صفحة 474
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص٤٧٤
هامش
( 1 ) . پارهاى از اخبار دربارهء قيام امام حسين ، گذشته از ضعيف بودن ، بسيار عجيب و باورنكردنى است . براى نمونه به خبرى مىتوان اشاره كرد كه دربارهء فرجام سوء يكى از قاتلان امام حسين در منابع ذيل آمده است و ما از اشاره به مضمون آن خوددارى مىكنيم : بحارالانوار ( جلد 45 ، صفحه 311 ) ؛ عوالم العلوم و المعارف ( جلد 17 ، صفحه 613 ) ، ملحقات الاحقاق ( جلد 11 ، صفحه 533 و 534 و جلد 27 ، صفحه 351 - 352 ) ؛ عبرات المصطفين ( جلد 2 ، صفحه 367 و 369 ) . اين خبر در منابع اهل سنّت نيز آمده است .