حماسه حسينى « 1 »
علامه مرتضى مطهرى يا قَوْمِ انْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكُمْ مَقامى وَ تَذْكيرى بِاياتِ اللَّهِ فَعَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْتُ فَاجْمِعُوا امْرَكُمْ وَ شُرَكائَكُمْ ثُمَّ لا يَكُنْ امْرُكُمْ عَلَيْكُمْ غُمَّةً ثُمَّ اقْضُوا الَىَّ وَ لا تُنْظِروُنِ . « 2 » موضوع بحث « حماسهء حسينى » است . اول بايد كلمهء « حماسه » را كه در زبان فارسى زياد استعمال مىشود ، براى شما توضيح بدهم .
معنى حماسه
كلمهء « حماسه » به معنى شدت و صلابت است و گاه به معنى شجاعت و حميّت استعمال مىشود . علماى شعر شناس ، منظومههاى شعرى را از نظر محتوا يعنى از نظر نوع معنى و هدف شعر به اقسامى تقسيم مىكنند ؛ بعضى از منظومهها را منظومههاى غنايى ، بعضى را منظومههاى حماسى ، بعضى را منظومههاى وعظى و اندرزى ، بعضى را منظومههاى رثايى و بعضى ديگر را منظومههاى مدحى مىگويند . ديوان و غزليات حافظ ، غزليات سعدى و ديوان شمس تبريزى ، منظومههاى غنايى است ؛ يعنى اگر چه هدف در اينها عرفان است ولى لااقل از نظر تشبيه ، زبانْ عاشقانه است ، سخن از حسن و بىاعتنايى محبوب است سخن از درد فراق و درازى شب فراق و كوتاهى ايام وصال است .
فكر بلبل همه آن است كه گل شُد يارش * گل در انديشه كه چون عشوه كند در كارش
دلربايى همه آن نيست كه عاشق بكشند * خواجه آن است كه باشد غم خدمتكارش
هامش
( 1 ) . برگرفته از جلد 17 « مجموعه آثار » استاد شهيد مرتضى مطهرى ، بخش اول ، فصل اول كه مجموعهء سه سخنرانى از آن شهيد و الا مقام است .
( 2 ) . يونس / 71 .