كه در عصر يزيد تحقق پيدا كرده بود .
« سقيفه بنىساعده » اوّلين بدعت و انحرافى بود كه بدعتها و انحرافهاى ديگر را به دنبال آورد و مجموع بدعتهايى كه در عصر خلفاى سهگانه ، معاويه و يزيد بن معاويه بهوجود آمد ، بار ديگر جاهليت را با همه ويژگىهايش زنده كرد و ارزشها و سنتهاى الهى را نابود ساخت : تبعيض نژادى در عصر خليفه دوّم پايهگذارى ، و در زمان معاويه به اوج خود رسيد . و بدين طريق نظام طبقاتى عصر جاهليت دوباره تحقق يافت ؛ تعصّبات قبيلهاى در زمان عمر و عثمان شروع شد و در عصر يزيد به اوج خود رسيد بهنحوى كه اموىها خود را از همه افراد جامعه بالاتر مىدانستند و به چيزى جز منافع خود فكر نمىكردند ؛ زمامدارى لجام گسيخته در عصر خلفاى سهگانه پايهگذارى شد ، و با سلطنت يزيد گسترش يافت . در اين راه خون هزاران بىگناه به زمين ريخته شد ؛ شرب خمر و لهو و لعب از زمان معاويه آغاز ، و در زمان يزيد در كل جامعه شيوع يافت . بهنحوى كه مردم در شهرهاى مكّه و مدينه نيز گرفتار لهو و لعب شدند ! اموىها بجاى سفارش مردم به تدبّر و قرائت قرآن كريم ، آنها را به خواندن شعر توجّه دادند و با مكتب تراشى و سركوب عالمان وارسته و دينشناس ، جامعه را به سرگردانى معنوى مبتلا ساختند ؛ با ترويج دنياگرايى مردم را از آخرت و خداى جهانآفرين غافل نمودند .
طبيعى بود كه در چنين محيطى ، انسان آزاده و با ايمانى همچون حسين بن على عليه السلام ، آرزوى مرگ كند و براى بيدار ساختن مردم با تمام وجود بهپا خيزد .
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — صفحة 283
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص٢٨٣