غير قريش و مهاجران برتر از انصار و . . . لغو گردد . و هرگونه تبعيض را خلاف دين اسلام دانست و فرمود : اگر اموال بيتالمال كابين زنان نيز شده باشد بايد پس گرفته شود براى اينكه حق با گذشت زمان باطل نمىشود . و همچنين فرمود : « ستمديدگانى كه در نظرها ذليل و پست هستند از نظر من عزيز و محترمند تا حقّشان را بگيرم و نيرومندان ستمگر در نظر من حقير و پستند تا حق را از آنها بستانم . و در برابر فرمان خدا راضى و تسليم امر او هستيم . » « 1 » على عليه السلام واليانى را كه از شايستگى كافى برخوردار نبودند نيز عزل نمود . و افراد متّقى و با كفايت را جايگزين آنها كرد . سياستهاى اصلاحى على عليه السلام موجب رنجش دنياطلبها گرديد و عدالت او سبب گشت اشراف و حكّام ناصالح به معاويه گرايش يابند . بهعنوان نمونه مىتوان روگردانى طلحة و زبير را نام برد . كه از عدالت و اصلاحات على عليه السلام رنجيدند و با همراهى حزب اموى اوّلين جنگ داخلى را بهوجود آوردند و معاوية بن ابوسفيان از فرصت بهره گرفت و جنگ صفين را پديد آورد . او با مكر و فريب ، در بين طرفداران على عليه السلام اختلاف ايجاد كرد و زمينه پيدايش خوارج و جنگ نهروان را آماده ساخت و جنگهاى داخلى از آن جهت كه در 45 سال گذشته ( در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و خلفا ) بىسابقه بود و مواهب مادّى جنگ با كفّار را دربرنداشت . موجب شد جنگجويان مسلمان خستگى و دلمردگى پيدا كنند . تا آنجا كه بيشتر مردم اندك اندك از على عليه السلام فاصله گرفتند . زيرا اكثريت آنان از درك و منطق قوى و درست عاجز بودند . اين آزردگى را در خطبههاى شكايتآميز امام عليه السلام كه پس از جنگ صفين خوانده ، مشهود است . در روزهاى آخر على عليه السلام وقتى مردم را به جنگ با معاويه دعوت مىكرد كمتر دور او جمع مىشدند . و معاويه چون اين زمينهها را مىديد بُسر بن ارطاة را به نابودى
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — صفحة 230
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص٢٣٠
هامش
( 1 ) - نهجالبلاغه ، خطبهء 37 .