عامل ثروت و قدرت را در اختيار گرفتند ، فقط يك عامل قوى و نيرومند كم داشتند كه « ديانت » بود . بعد از قتل عثمان ، معاويه با يك طرّارى عجيبى بر اين عامل هم دست يافت و توانست سپاهى عليه شخصيّتى مانند على بن ابىطالب عليه السلام تجهيز نمايد . معاويه توانست نيروهاى فكرى - مذهبى را به خدمت گيرد . بدين ترتيب معاويه علاوه بر دو عنصر و عامل اصلى حكومت به سومين عنصر مهمّ حكومت يعنى « ديانت » و نيروهاى فكرى - مذهبى نيز دست يافت .
بنىاميّه از سال 41 ه . ق . تا سال 133 ه . ق . بر سراسر جهان اسلام ، و از 138 ه . ق .
تا 422 ه . ق بر اسپانيا حكومت كردند . معاويه در سال 41 ه . ق . يك دولت عربى محض در شام بنيان نهاد كه 90 سال دوام پيدا كرد و پس از او 13 تن از خلفاى خاندان وى بر جهان اسلام حكومت كردند .
حاكميت يافتن معاويه عمدتاً به دلايل ذيل بازگشت مىكند .
الف - وجود زمينههاى سياسى و اجتماعى .
ب - فقر فرهنگى جامعه اسلامى مخصوصاً شام .
ج - قدرت اقتصادى و سياسى بنىاميّه كه عمدتاً آن را در زمان عمر و عثمان بهدست آورده بودند .
د - داشتن سپاه قدرتمند و مطيع .
زمينههاى اجتماعى
هنگامىكه على عليه السلام به خلافت رسيد . با جامعهاى مواجه گشت كه در طول 25 سال پس از پيغمبر صلى الله عليه و آله به تدريج از اسلام ناب محمّدى صلى الله عليه و آله فاصله گرفته و در بخشهاى گوناگون دچار انحراف شده بودند . لذا وقتى امام عليه السلام زعامت جامعه اسلامى را بهعهده گرفت قبل هر چيز به اصلاحات داخلى اقدام نمود . على عليه السلام اصلاحات خويش را در زمينههاى مختلف آغاز كرد . اوّلًا براى اجراى عدالت اقتصادى دستور داد بيتالمال بهطور مساوى بين افراد تقسيم شود و اين قانون كه مهاجرانِ از قريش برتر از مهاجران