جميع اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله عادلند ، و بهجز عدّه كمى از مبتدعه كسى با اين امر مخالفت نكرده است . و در تعريف صحابه نيز گفتهاند : « صحابه به كسى گفته مىشود كه پيامبر اسلام را ديده و به او ايمان آورده و مسلمان از دنيا رفته است . » « 1 » اين تعريف شامل كسانى است كه اسلام آوردهاند و يا به اسلام تظاهر كرده و از پيامبر سخنى شنيده يا با او به نوعى معاشرت داشتهاند و يا او را ديدهاند . به اين معنى كه صحابه شامل كلّيه افراد عصر رسالت مىباشد . و تعداد صحابه نيز بيش از صد هزار نفر خواهد بود . « 2 » بنابراين تمام كسانى كه ظاهراً مسلمان شدند همانند خاندان اموى و جنايتكارانى مانند بُسر بن ارطاة ، سفيان بن عوف و زياد بن ابيه همه جزء صحابه و عادلند ! حتى آنان كه حسين بن على عليه السلام و پدر بزرگوارش را به شهادت رساندند از عدالت نيفتادهاند چون به اجتهاد خود عمل كردهاند . بنابراين تعريف ، اگر صحابى مرتد شد و مجدّداً به اسلام برگشت از صحابه بودن خارج نمىشود . و توبه صحابه قطعاً واقع مىشود و پذيرفته است . دليل اهل سنّت براى عدالت صحابه آيات و رواياتى است كه به نوعى اصحاب رسول الله را ستوده است از جمله آنها كلام خداى متعال است « 3 » كه مىفرمايد : « وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُم امَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ » « 4 » و آيه شريفهاى كه مىفرمايد : « كُنْتُمْ خَيْرَ امَّةٍ اخْرِجَتْ لِلنَّاسِ » . « 5 » و آيهاى كه خداى متعال ديگران را سفارش مىكند به آنها اقتداء كنند و از روش آنها پيروى نمايند : « وَ مَنْ يُشاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدى وَ يَتَّبِعْ غَيرَ سَبيلِ الْمُؤْمِنينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلّى » « 6 » ( كسى كه بعد از آشكار شدن حق ، با پيامبر مخالفت كند ، و از راهى جز راه مؤمنان پيروى نمايد ما او را به همان راه كه مىرود مىبريم . ) و پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نيز به اصحاب فرمود : « نَضَّرَ اللَّهُ امْرَءاً سَمِعَ مَقالَتى فَحَفِظَها وَ وَعاها حتَّى يُبَلِّغُها غَيْرَهُ » . « 7 » و در خطبه غديريّه فرمود : « فَلْيُبَلِّغُ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغائِبَ » ( كسى از شما
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — صفحة 178
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص١٧٨
هامش
( 1 ) - الاصابة فى تمييز الصحابه ، ابن حجر ، ج 1 ، ص 17 . .
( 2 ) - همان ؛ ارشاد الفحول ، ص 70 .
( 3 ) - همان ، ص 9 و 10 .
( 4 ) - بقره ( 2 ) ، آيهء 143 ؛ همانگونه ( كه قبله شما ، يك قبلهء ميانه است ) شما را نيز ، امّت ميانهاى قرار داديم تا بر مردمگواه باشيد .
( 5 ) - آل عمران ( 3 ) ، آيهء 110 . شما بهترين امّتى بوديد كه به سود انسانها آفريده شدهاند .
( 6 ) - نساء ( 4 ) ، آيه 115 .
( 7 ) - بحارالانوار ، ج 2 ، ص 148 ، روايت 22 . خدا رحمت كند كسى را كه سخنان مرا بشنود و حفظ كند و به ديگرانبرساند .