زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — صفحة 165

جامعه نوپاى اسلامى پديد آمده بود به ظنّ خويش چاره‌انديشى كردند و مجدّداً چيزهايى كه قبل از بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله رايج بود احيا نمودند . در اينجا آنچه را كه به‌جاى سنّت رسول خدا صلى الله عليه و آله ترويج شد به اختصار مطرح مىكنيم . « 1 » 1 - ترويج شعر : خليفهء دوم براى جبران خلأى كه از جانب منع انتشار سنت نبوى متوجّه جامعه اسلامى شده بود ، با تأكيد وافر به نشر و گسترش شعر سفارش مىكرد و شعرا را به اين امر ترغيب مىنمود . « 2 » او مىگويد : « تَعَلَّمُوا الشِّعْرَ ، فَانَّ فيه مَحاسِنُ تُبْتَغى ، وَ مُساوِئُ تُتَّقى » « 3 » در فراگيرى شعر كوشا باشيد كه در آن خوبيهايى است‌كه طالب آن هستيد و خالى از بديهائى است كه از آنها پرهيز مىكنيد . و عايشه آن را تأييد مىكند و مىگويد : « عَلَيْكُمْ بِالشِّعْرِ ، فَانَّهُ يَعْرِبُ الْسِنَتِكُمْ » « 4 » ؛ شعر بياموزيد كه موجب فصاحت زبان شماست . 2 - نسب‌شناسى : خلفا بر خلاف كلام صريح پيامبر صلى الله عليه و آله كه فرمود : « علم انساب سودمند نيست ، زيرا عالمِ به آن ، نفعى نمىبرد و جاهلِ به آن ، ضررى نمىكند » ، « 5 » به ترويج نسب‌شناسى پرداختند . عمر بن خطاب حقوق لشكريان را بر اساس نژاد و قوم قبيله پرداخت مىكرد و مردم را به شناخت انساب خود دعوت مىنمود . و معاوية بن ابىسفيان به فرزندش يزيد ، به جاى علم فقه ، احكام و قرآن ، نسب‌شناسى مىآموخت . « 6 » 3 - علوم اهل كتاب : جايگزين ديگرى كه براى سنّت رسول خدا صلى الله عليه و آله به‌وجود آمد علوم و معارف اهل كتاب بود كه توسط كعب الاحبار يهودى ، وهب بن منبه و عبداللّه بن سلام ترويج مىشد . وارد شدن اسرائيليات به حوزه معارف اسلامى نيز عمدتاً به همين دليل ، يعنى خلأ فرهنگى و زمينه‌هاى سياسى اجتماعى عصر خلفا بوده است . « 7 »