اجتهاد در برابر اوامر رسول خدا صلى الله عليه و آله
برخى از مسلمانان به بهانههاى گوناگون در موارد متعدّدى با فرمانهاى پيامبر صلى الله عليه و آله مخالفت نمودند . درحالى كه امر خداى سبحان را شنيده بودند كه فرمود : « و ما اتيكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا » . « 1 » به آنچه پيامبر صلى الله عليه و آله امر مىكند عمل كنيد و از آنچه نهى مىنمايد دورى گزينيد . « وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى انْ هُوَ الَّا وَحْىٌ يُّوحى » « 2 » [ پيامبر صلى الله عليه و آله ] هرگز از روى هوا و هوس سخن نمىگويد بلكه آنچه مىگويد وحى الهى است . در اينجا به چند نمونه از اجتهاد اصحاب در مقابل فرمايش صريح پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اشاره مىكنيم . الف - فرمان رسول خدا صلى الله عليه و آله به كشتن « ذوالثديه » « 3 » : احمد بن حنبل از ابوسعيد خدرى چنين نقل مىكند : « ابوبكر نزد رسول خدا صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد اى پيامبر خدا من از منطقهاى با اين نام و نشان مىگذشتم مردى خوش منظر را ديدم كه در كمال خشوع مشغول نماز بود . پيامبر صلى الله عليه و آله به او فرمان داد : « برو او را به قتل برسان ! » ابوبكر رفت ولى وقتى او را به آن حالت ديد راضى نشد او را بكشد . لذا به محضر رسول خدا صلى الله عليه و آله بازگشت . پيامبر صلى الله عليه و آله به عمر فرمان داد « برو و او را بكش ! » عمر رفت و او را در همان حال ديد كه ابوبكر ديده بود . وى نيز دستور را اجراء نكرد .