منافقان در جنگ تبوك : جنگ تبوك در سال نهم هجرت ، با هدف سركوب سپاه « هِرقِل » كه قصد حمله به مدينه را داشت انجام گرفت . آنچه در اين جنگ قابل توجّه است درگيرى و جنگ نيست چون جنگى صورت نگرفت ( جز يك مورد درگيرى محدود با بعضى از عربها ) مهمّ در اين جنگ آزمايش مؤمنين و تشخيص منافقين و حركات آنها بود . منافقينى كه هم سپاه اسلام را تضعيف كردند و هم مسجد ضرار را ساختند .
قرآن كريم از رفتار كافرمنشانه آنها پرده مىافكَنَد و با فرستادن بخش اعظم سوره « توبه » ماهيّت آنان را بر مسلمانان آشكار مىسازد ؛ و به پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد :
اگر به كسانى كه آمدند و از تو اجازهء مرخصى گرفتند اجازه نداده بودى راستگويان و دروغگويان را مىشناختى . زيرا همه پى مىبردند به اينكه شركت همگانى براى جهاد ضرورى است و ( شركتِ ) بخشى از مسلمانان براى تحقق هدف كفايت نمىكند . در اين صورت كسانى كه به خداى يگانه و روز جزاء باور دارند اجازه مرخصى نمىگرفتند ، و فقط كسانى اجازه مرخصى مىگرفتند كه به خداى يگانه و دوره بازپسين باور ندارند و دلهايشان به كژى ، آلوده است و در نتيجه آن در كژى مىلولند و آنان در پى اين هستند كه مسلمانان را از دين بگردانند و كارها را به وضع پيشين بازگردانند . . . آنان در منجلاب برگشتگى و گرايش به كفرند . . . اگر خواه يا ناخواه در تأمين هزينه جهاد شركت دارند چون كافر و زشتكارند مأجور و درخور پاداش نخواهند بود عاملى كه سبب شده كمكهاى مالى ، كه براى تأمين هزينههاى ضرورى مىكنند پذيرفته درگاه خدا نشود اين است كه آنان به خداى يگانه و پيامبرش كافر شدهاند . و نمىشود نماز بخوانند و در حال كسالت و تنبلى نباشند و نمىشود در تأمين هزينههاى ضرورى شركت كنند و ناخوشدل نباشند . . .
قسم به خدا مىخورند كه از شما و جزء ملت اسلامى هستند ، درحالى كه از شما و جزء شما نيستند بلكه جماعتى ترسو هستند كه از ترس ، اظهار مسلمانى مىكنند . . . به آنان بگو كه پس از ايمان آوردنتان كافر شدهايد ؛ به اين دليل كه از انجام وظيفهء جهاد رخ برتافتهايد . . .
مردان منافق و زنان منافق از گروه اجتماعى و اعتقادى يكديگرند ؛ ديگران را بهسوى ناروا
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — صفحة 107
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص١٠٧