صلاة به معنى مطلق دعاست ، بنابراين با عموميتش شامل نمازهاى مفروضه و ساير ادعيه مىشود .
شرط هفتم دعا : تكلّف در سجع نداشتن
شرط هفتم : أن لا يَتَكَلَّفَ السَّجعَ فى الدُّعاءِ . مراد از سجع آنست كه داعى خود را به تكلّف اندازد ؛ اين در دعا مذموم است ، چه به تكلّف ظاهرى مثل آنكه در عبارات و قافيه و وزن كلمات خود را مقيّد كند و توجّه خود را بدان معطوف دارد بطورى كه از توجّه به خدا به توجّه محض ، به عبارات نيز التفات داشته باشد ، و يا تكلّف باطنى مثل آنكه خارج از سنن غير مبدّلهء حقّ يا خارج از حدود و سعهء خود چيزى طلب كند . دعاى بدون سجع آنست كه طبق مقتضاى حال بوده و تمام توجّه به خدا بوده ، و از عبارت غافل شود و عبارات را سهل و آسان طبق افادهء مرام خود ادا كند .
در « عدّة الداعى » مرحوم ابن فهد فرموده است :
إنّ [ و ] مِنَ الشُّروطِ أن لا يَسألَ مُحَرَّمًا و لا قَطيعَة رَحِمٍ و لا ما يَتَضَمَّنُ قِلَّة الحَياءِ و إساءَة الأدَبِ . [ و ] قالَ المُفَسِّرونَ فى قَولِهِ تَعالَى [ و ] : ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَة ، [ 1 ] أى تَخَشُّعًا و تَذَلُّلًا و سِرًّا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدين أى لا يَتَجاوَزُ الحَدَّ فى دُعائِهِ ، كانَ يَطلُبُ [ فى دُعائِهِ ] مَنازِلَ الأنبِياءِ . و قالَ أميرُالمُؤمِنينَ عَلَيهِ السَّلامُ : يا صاحِبَ الدُّعاءِ لا تَسئَلْ ما لا يَكونُ و لا يَحِلُّ ! و قالَ عَلَيهِ السَّلامُ : مَن سَئَلَ فَوقَ قَدرِهِ استَحَقَّ الحِرمانَ ؛ [ 2 ] - إنتَهَى ما فى العُدَّة .
هامش
1 - سوره الأعراف ( 7 ) صدر آيه 55 .
2 - عدّة الداعى ، ص 139 و 140 : [ قطعاً يكى از شروط اينست كه حاجتش حرام نباشد و نيز قطع رحم نباشد و چيزى كه در آن بىحيائى و اسائه ادب نسبت به شخصى است نباشد . مفسرون دربارهء اين آيه ( ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَة ) گفتهاند : مقصود خشوع و حالت ذلّت و مسكنت و در خفاء بودن است و منظور از تتمهء آن كه مىفرمايد : خداوند معتدين را دوست ندارد ، يعنى كسى نبايد از حدودش در دعاء تجاوز كند . مثل اينكه جايگاه پيامبران را از خدا بخواهد . أميرالمؤمنين عليه السّلام فرمودند : اى كسى كه دعا مىكنى ، هيچگاه چيزى را كه انجام نخواهد شد از چيزى كه جائز و حلال نيست را از خدا مخواه . و نيز فرمودند : كسى كه بيش از اندازهاش بخواهد ، شايسته حِرمان و فقدان آن خواهد بود . مترجم ]