و أبو بصير از حضرت صادق عليه السّلام سؤال مىكند از دعا و بالا بردن دستها فقال :
عَلَى أربَعَة أوجُهٍ : أما التَّعَوُّذُ فَتَستَقبِلُ القِبلَة بِباطِنِ كَفَّيكَ ، و أما الدُّعاءُ فى الرِّزقِ فَتَبسُطُ كَفَّيكَ و تُفضِى بِباطِنِهِما إلَى السَّماءِ ، و أما التَّبَتُّلُ فَإيماءٌ بِإصبَعِكَ السَّبّابَة ، و أما الابتِهالُ فَرَفعُ يَدَيكَ تُجاوِزُ بِهِما رَأسَكَ ؛ و دُعاءُ التَّضَرُّعِ أن تُحَرِّكَ إصبَعَكَ السَّبّابَة مِما يَلِى وَجهَكَ و هُوَ دُعاءُ الخِيفَة . [ 1 ]
و محمّد بن يعقوب كلينى از محمّد بن مسلم با إسناد خود روايت مىكند از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام ، قال :
سَمِعتُ أباعَبدِاللهِ عليه السّلام يَقُولُ : مَرَّ بِى رَجُلٌ و أنا أدعُو فى صَلاتِى بِيَسارِى ، فَقالَ : يا أباعَبدِاللهِ بِيَمِينِكَ ! فَقُلتُ : يا عَبدَاللهِ ! إنَّ لِلَّهِ تَبارَكَ و تَعالَى حَقًّا عَلَى هَذِهِ كَحَقِّهِ عَلَى هَذِهِ . و قالَ : الرَّغبَة تَبسُطُ يَدَيكَ و تُظهِرُ باطِنَهُما ، و الرَّهبَة تَبسُطُ يَدَيكَ و تُظهِرُ ظَهرَهُما ، و التَّضَرُّعُ تُحَرِّكُ السَّبّابَة اليُمنَى يَمِينًا و شِمالًا ، و التَّبَتُّلُ تُحَرِّكُ السَّبّابَة اليُسرَى تَرفَعُها فى السَّماءِ رِسلًا و تَضَعُها ، و الابتِهالُ تَبسُطُ يَدَيكَ و ذِراعَيكَ إلَى السَّماءِ ، و الابتِهالُ حِينَ تَرَى أسبابَ البُكاءِ . [ 2 ]
هامش
1 - الكافى ، ج 2 ، ص 480 : [ بالا بردن دستها بر چهار قسم مىباشد . در مورد استعاذه و پناه بردن به خداى تعالى از شرور پس رو به قبله قرار مىگيرى و دستانت را به سمت آسمان قرار مىدهى . و اما در مورد دعاء در رزق دستانت را باز مىكنى و آنها را بسوى آسمان بالا مىبرى و امّا در صورت انقطاع از دنيا و توجّه به پروردگار پس با انگشت سبّابه بايد اشاره نمود . و امّا در صورت ابتهال و زارى بدرگاه خدا دستها به موازات سر بالا برود . و دعاء در وقت تضرّع به اين نحو است كه انگشت سبّابه را نزديك صورت به حركت درآورد و آن دعاء خوف و خشيت از پروردگار است . مترجم ]
2 - همان مصدر : [ شنيدم از امام صادق عليه السّلام كه مىفرمود : شخصى بر من گذشت درحاليكه من در نماز با دست چپ مشغول دعا بودم ، آن شخص عرض كرد : اى أباعبدالله با دست راست دعا كنيد . پس من گفتم : اى بنده خدا ! همانطور كه براى خداوند حقّى است بر دست راست بر دست چپ هم او حقّى دارد . سپس حضرت فرمودند : در حال رغبت دستانت را باز مىكنى و كف دست را بسوى آسمان قرار مىدهى و در رهبت دستانت را باز مىكنى و پشت دست را بسوى آسمان قرار مىدهى و در تضرّع انگشت سبّابه را به راست و چپ حركت مىدهى . و در تبتّل انگشت سبّابه چپ را بسوى آسمان بالا مىبرى و پائين مىآورى و در ابتهال دست و بازويت را بسوى آسمان بالا مىبرى و ابتهال در وقتى است كه آثار گريه هويدا مىشود . مترجم ]