و اين معنى را خداوند در قرآن بيان مىكند : حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جاءَهُمْ نَصْرُنا فَنُجِّىَ مَنْ نَشاءُ وَ لا يُرَدُّ بَأْسُنا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمين . [ 1 ]
با بيانات فوق خوب رفع اين اشكال مىشود كه بعضى مىگويند كه : در صورتى كه قضاء حتم واقع خواهد شد در اين صورت دعا چه فائدهاى دارد ؟
و براى توضيح بيشتر به بيان ديگر نيز رفع اين اشكال مىنمائيم ، و او آنكه : همانطور كه قضاء حتم و بلاء نازل از جانب خداست ، خود اين دعا نيز از قضاء حتم بوده و از جانب خداست ؛ و دعا سبب نزول رحمت و ردّ بلا است . همچنان كه آبيارى در زمين سبب رشد نباتات و اشجار است ، و همچنان كه سپر سبب دفع شمشير و نيزه و تير است ، همچنين دعا سبب رفع بلا است . شمشير و نيزه و تير به انسان اصابت مىكند به قضاء خدا در صورتى كه انسان سپر نگيرد ، و چون سپر گرفت و شمشير و نيزه را ردّ كرد معلوم مىشود قضاء حتم گرفتن سپر و ردّ شدن شمشير بوده است . و همچنين قضاء حتم خدا پوسيده شدن و فاسد شدن تخم در زمين است اگر آب به او نرسد ، ولى قضاء حتم او نيز رشد و نموّ گياه است اگر آب به آن دانه و تخم برسد . اين دو قضاء حتم خداست هر يك مشروط به شرطى خاص ولى هر كدام از شرطها كه در خارج محقّق شد معلوم مىشود كه قضاء
هامش
1 - سوره يوسف ( 12 ) آيه 110 : [ ما عذاب را از كفّار پيش از ايشان به تأخير انداختيم تا اينكه پيغمبران ( از ايمان آوردن آنان ) نوميد شدند ، و گمان نمودند كه به ايشان خلاف گفته شده است آن گاه يارى كردن ما بر پيغمبران ( بسبب فرستادن عذاب بر امّتهاشان ) آمد ، پس نجات داده شد ( از آن عذاب ) هر كه ( پيغمبران و پيروانشان ) را كه مىخواستيم ، و عذاب ما از گروه گناهكاران ( مشركين و كفّار هنگامى كه بيايد ) باز گرديده نمىشود . ]