هيچ پنج نفرى با هم راز نگويند مگر آنكه خدا ششمين آنهاست ، و نه كمتر از اين مقدار و نه بيش از اين مقدار ؛ با يكديگر سخن پنهانى نگويند مگر آنكه خدا با آنهاست هر جا بوده باشند .
معلوم است كه مراد از چهارمين آنها يا ششمين آنها موجودى در رديف و عرض آنها نيست ؛ چون خدا جسم نيست بلكه معيّت واقعيّه و احاطهء ذاتيّه و صفاتيّه بر ماهيّات و قوالب ممكناتست ، بطورى كه اين معيّت ابداً موجب تعدّد نمىگردد ؛ بلكه در عين اينكه اين سه نفر يا پنج نفر نجوى دارند بدون آنكه عدد آنها زياد شود ، خداوند مجرّد و بىصورت و بىكيف و بدون مكان و بسيط على الاطلاق با حقيقت آنها معيّت دارد ، بطورى كه اينها مظاهر آن وجود مبارك در ذات و صفات و افعال خود بوده ، و آن وجود مقدّس در اين مظاهر ظاهر و در اين مرايا مَرئِى و در اين تجلّيات هويدا و خود آشكارا است .
بنابراين خدا نزديك است به هر موجودى : فَإِنِّى قَريب ؛ بلكه چون خلقت جز ظهور او چيزى نيست ، و بنابراين تمام موجودات به دو ظاهر و به دو قائمند ، عليهذا خداى متعال از هر موجودى به خود آن موجود از آن موجود نزديكتر است : وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ وَ نَعْلَمُ ما تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَريد . [ 1 ] و در سورهء واقعه فرمايد : وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُون [ 2 ] « ما از شما به او نزديكتريم و لكن شما نمىبينيد . »
حضرت سيّدالشهداء عليه السّلام در دعاى عرفه مىفرمايند :
هامش
1 - سوره ق ( 50 ) آيه 16 : [ ما به تحقيق كه انسان را آفريديم ؛ و بر تمام خاطرات و افكارى كه بر او وارد مىشود ؛ و وساوسى كه نفس او مىكند و خواطرى كه بر ذهن او خطور مىكند ، اطّلاع داريم ؛ و ما از رگ گردن و رگ حياتى او به او نزديكتر هستيم ]
2 - سوره الواقعة ( 56 ) آيه 85 .