يك سو با خطر مشركان قريش و عموم بتپرستان و همچنين ، خطر يهود مدينه كه در داخل و خارج شهر ، زندگى مىكردند و ثروت و امكانات فراوانى داشتند مواجه بود و از سوى ديگر ، نيروهاى تازهمسلمان ، دچار از هم گسيختگى بودند ، دو طايفه اوس و خزرج ، با هم دشمنى و كينه ديرينه داشتند و ميان مهاجران و انصار ، از نظر فكرى و فرهنگى ، اختلاف وجود داشت .
در اين جا بود كه آيه اخوّت : "
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ
؛ « 1 » در حقيقت ، مؤمنان ، برادران [ يكديگر ] اند " نازل شد و پيامبر اسلام ، با الهام الهى ، همچون سياستمدارى پخته و كار آزموده ، با به كارگيرى مجدّد طرح برادرىِ دينى ، ميان مسلمانان و بويژه مهاجران و انصار ، وحدت سياسى و معنوى ايجاد كرد و بدين سان بر معضل اختلافات داخلى فائق آمد و با انسجام پيروان خود در برابر دشمنان اسلام حكومت اسلامى را بنيان نهاد .
اجراى اين طرح ، بدين گونه بود كه روزى در يك انجمن عمومى ، ايشان رو به هواداران خود كرد و فرمود : " دوتا دوتا با يكديگر برادر شويد " . « 2 » در تواريخ اسلامى ، مشخّصات كسانى كه با هم برادر شدهاند ، ضبط شده است و زيباترين انتخاب ، انتخاب شخص پيامبر صلى اللّه عليه و آله بود كه امام على عليه السلام را به برادرى خود ، انتخاب كرد و در اين باره فرمود :
أنتَ أخى فِى الدُّنيا وَ الآخِرَةِ . « 3 »
تو ، برادر من در دنيا و آخرتى .
بر اساس متون تاريخى و حديثى ، يكى از آثار برادرىِ دينى ، در آغاز ، ارث بردن
هامش
( 1 ) حجرات : آيه 10 .
( 2 ) ر . ك : ص 249 ( برادر شدن ياران پيامبر ، پس از هجرت ) .
( 3 ) ر . ك : ص 257 ( نخستين مسلمانانى كه برادر شدند ) .