هر چه را هر وقت اراده كند ، به بندگانش بشناسانَد .
من ، كسى را به يقين مىشناسم كه اوّل ماهها را مىداند ، بىآن كه به هلال بنگرد ، يا شاهدانْ پيش او گواهى دهند ، يا به احاديثى كه گذشت ، عمل كند ، يا به سخن منجّم يا به استخاره يا به گفته اهل عدد و يا به خواب ، تكيه كند ؛ بلكه او بر اساس فضل پروردگار جهان كه به او فروغِ خِرد بخشيده است ، بى آن كه خواسته باشد و [ نيز ] علم به بديهيّات را به او عطا كرده ، بى آن كه آن را طلبيده باشد مىداند ؛ ليكن تنها خودِ او مكلّف به آن يقينى است كه به نحو معيّن به آن رسيده است . « 1 »
به نظر مىرسد كه در متن ياد شده ، اشاره سيّد بن طاووس به خودش باشد و براى پرهيز از خودستايى ، به آن تصريح نكرده است .
شش . علمآموزى و عبادت ، بهترين اعمال در شب قدر
محدّث بزرگوار ، ابن بابويِه رحمهاللّه ، در مجلس 93 از كتاب الأمالى ، پس از بيان نوافل شبهاى ماه رمضان و صد ركعت نماز براى هر يك از شبهاى بيست و يكم و بيست و سوم ، مىگويد :
هر كس اين دو شب را با گفتگوى علمى احيا بدارد ، بهتر است . « 2 »
به نظر مىرسد كه اين مطلب ، برگرفته از سخن پيامبر خدا به ابو ذر است كه در آن ، برترى علم را بر عبادت ، به تفصيل ، بيان كرده و در پايان آن ، فرموده است :
يا أبا ذَرٍّ ! الجُلوسُ ساعَةً عِندَ مُذاكرَةِ العِلمِ خَيرٌ لَك مِن عِبادَةِ سَنَةٍ صِيامِ نَهارِها وَ قِيامِ لَيلِها . « 3 »
هامش
( 1 ) الإقبال : ج 1 ص 61 .
( 2 ) الأمالى ، صدوق : ص 747 .
( 3 ) جامع الأخبار : ص 109 ح 195 ، بحار الأنوار : ج 1 ص 203 ح 21 .