معيّن خواهد بود .
3 . شب قدر ، عبارت است از : يك دوره كامل شب در همه كره زمين . پس فرقى نيست كه آغاز ماههاى قمرى در همه مناطق و سرزمينها ، يكى باشد يا مختلف .
توضيح اين نظريّه ، چنين است :
شب ، همان سايه نيمكره زمين است كه بر نيمكره ديگر مىافتد و مىدانيم اين سايه ، همراه گردش زمين ، در حركت است و يك دوره كامل آن ، در بيست و چهار ساعت ، انجام مىشود .
بنا بر اين ، ممكن است شب قدر ، يك دوره كامل شب به دور زمين باشد ؛ يعنى مدّت بيست و چهار ساعت تاريكى ( كه تمام نقاط زمين را زير پوشش خود قرار مىدهد ) شب قدر است كه آغاز آن ، از يك نقطه شروع مىشود و در نقطهاى ديگر ، پايان مىگيرد . « 1 »
هامش
باشند . . . . مقتضاى اين روايات كه با واقعيّت هم منطبق است ، آن است كه مدار حُكم ، بر اتّحاد افق نيست و هيچ مقتضىاى وجود ندارد كه روايات را بر اين حمل كنيم ؛ چون هيچ وجهى براى اين تقييد نگفتهاند ، مگر مقايسه وضع هلال به اوقات نمازها ، كه ضعف آن را شناختى و قياسى معالفارق است و توضيح بيشتر نمىخواهد . از سوى ديگر ، آنچه در دعاى نماز عيد آمده ، اين مطلب را تأييد مىكند ، آن جا كه امام عليه السلام مىفرمايد : " تو را به حقّ اين روز مىخوانم ؛ روزى كه آن را براى مسلمانان ، عيد قرار دادهاى " ، كه به روشنى ، از آن فهميده مىشود كه يك روز مشخّص كه با كلمه " اين " به آن اشاره شده ، عيد همه مسلمانانى است كه در اطراف كره زمين ( با وجود اختلاف در افقها ) پراكندهاند ، نه آن كه مخصوص شهرى باشد ، نه شهر ديگر . آيه مربوط به شب قدر نيز كه مىگويد : " بهتر از هزار ماه است " و " هر كار حكمتآميزى ، در آن فيصله مىيابد " ، همين گونه است و آيه در اين ظهور دارد كه : آن ، يك شبِ معيّن براى همه مردم و همه جهانيان است ، با احكام خاص ، نه اين كه هر منطقه و سرزمينى ، شبى مخصوص داشته باشد ، جدا از سرزمينهاى ديگر " ( ر . ك : مستند العروة الوثقى ، كتاب الصوم : ج 2 ص 118 122 ) .
( 1 ) تفسير نمونه : ج 27 ص 192 .