آيا نديدهاى كه در ميان روايات مربوط به پيامبر صلى اللّه عليه و آله كه پيشواى اهل جلالت است ، چنين آمده كه هر گاه قوم كافر ، ايشان را آزار مىداد و آزار را به نهايت مىرساند ، پيامبر صلى اللّه عليه و آله مىگفت : " خدايا ! قوم مرا ببخشاى . آنان ناداناند " ؟ آيا حديث عيسى عليه السلام را نديدهاى كه : " همچون خورشيد باش كه بر نيك و بد ، يكسان مىتابد " ؟ و سخن پيامبرمان را نديدهاى كه : " نيكى را ، هم به اهلش و هم به نااهل انجام بده . اگر او اهل خير نيست ، تو اهل خير باش " ؟ اين آيه شريف ، مقام آنان را كه به بدكاران نيكى مىكنند ، برتر مىداند : "
لا يَنْهاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ
« 1 » ؛ خداوند ، شما را نهى نمىكند از اين كه به آنان كه بر سر دين با شما نجنگيدند و شما را از سرزمين خودتان بيرون نكردند ، نيكى و عدل و داد كنيد . همانا خداوند ، دادگران را دوست مىدارد " . و همين بس كه محمّد صلى اللّه عليه و آله ، به عنوان " رحمت براى جهانيان " برانگيخته شده است . « 2 »
بنا بر اين ، دعا براى هدايت افراد گمراه ، نه تنها نكوهيده نيست ؛ بلكه ممدوح است . البته مغفرت طلبيدن براى آنان تا وقتى كه عقايد خود را تصحيح نكردهاند ، صحيح نيست .
و امّا معاندان ، نه تنها دعا براى آنان ممدوح نيست ؛ بلكه مذموم و ممنوع است ؛ بلكه نفرين فرستادن بر آنان ، لازم و ضرورى است ؛ زيرا دعا كردن در حقّ معاندان با حق و عدل ، اگر براى دنياى آنها ( مانند سلامت و طول عمرشان ) باشد ، در واقع ، براى گسترش كفر و شرك و ظلم و فساد در زمين است ، چنان كه از پيامبر خدا روايت شده است كه :
هامش
( 1 ) ممتحنه : آيه 8 .
( 2 ) الإقبال : ج 1 ص 384 .