نيست ؟ پاسخ اين پرسش ، اين است كه به طور كلّى ، كسانى كه گرفتار انحرافات اعتقادى و عملى هستند ، به دو دسته تقسيم مىشوند :
دسته اوّل ، مستضعفاناند ؛ يعنى كسانى كه به دليل ناآگاهى و نبود ابزار و امكانات لازم جهت شناسايى حق و پيروى از آن ، دچار انحراف شدهاند .
دسته دوم ، معانداناند ؛ يعنى كسانى كه حق را مىشناسند و آگاهانه ، به دليل هوسرانى و برترىجويى ، با آن مخالفت مىكنند ، و يا به ابزار و موقعيت شناسايى حق ، دسترسى دارند ؛ ليكن بدان بىاعتنايى مىكنند و بر باطل مىمانند .
در مورد دسته اوّل ، نه تنها دعا براى هدايت آنها ممدوح است ؛ بلكه هرگونه تلاش براى آگاهسازى و تعليم و تربيت آنها ضرورى است . لذا پيامبر خدا ، با آن همه آزارهايى كه از قوم خود ديد ، براى هدايت آنها دعا مىكرد و مىگفت :
اللّهُمَّ اهدِ قَومى فَإِنَّهُم لا يَعلَمونَ . « 1 »
خداوند ! قوم مرا راهنمايى كن ؛ زيرا آنان ناداناند .
مرحوم سيّد بن طاووس رحمهاللّه مؤلّف الإقبال ، در اين باره ، سخن بسيار زيبايى دارد و مىگويد :
شبى ارجمند از ماه رمضان ، پس از گذشت مدّتى از تأليف اين كتاب ( الإقبال ) ، در سحرگاه ، مشغول دعا براى كسانى بودم كه لازم و نيكوست كه پيش از همه ، دعا براى آنان انجام گيرد ، و نيز براى خودم و براى هر كه لياقت اين توفيق را داشت كه دعايش كنم .
به خاطرم گذشت كه ابتدا سزاوار است به آنانى دعا كنم كه مُنكر خدايند و نعمتهاى او را ناسپاسى مىكنند و حرمت او را سبُك مىشمارند و حكم او را
هامش
( 1 ) الخرائج و الجرائح : ج 1 ص 164 ح 252 ؛ تاريخ دمشق : ج 62 ص 247 .