هيچ بندهاى در نزد خداوندْ گرامى نشد ، مگر كه [ خدا ] بلا را بر او افزون كرد .
درست به همين دليل است كه كه رهبران بزرگ الهى ، بيش از ديگران در اين جهان ، محنت ديده و بلا كشيدهاند . امام صادق عليه السلام در حديثى مىفرمايد :
إنَّ أَشَدَّ النّاسِ بَلاءً الأَنبياءُ ثُمَّ الَّذينَ يَلونَهُم ، ثُمَّ الأَمثَلُ فَالأَمثَلُ . « 1 »
گرفتارترينِ مردم به بلا ، پيامبران و پس از آنها دنبالهروانِ آنها و آن گاه ، شريفترينهايند .
و در حديثى ديگر مىفرمايد :
إِنَّما يَبتَلى اللّهُ تَبارَكَ وَ تَعالى عِبادَهُ عَلى قَدرِ مَنازِلِهِم عِندَهُ . « 2 »
خداوندِ خجسته و و الا ، بندگانش را به اندازه جايگاهى كه در نزد او دارند ، گرفتار مىكند .
بنا بر اين ، مصائب ( گرفتارىهاى ) زندگى ، دو جهت مىتوانند داشته باشند : گاه براى مجازات و تأديب و تطهيرند و گاه براى پرورش استعدادها و كماليابى نفْسها و البتّه ، محنتهاى اولياى الهى ، از قسم دوماند . از اين رو ، در جريان برخورد يزيد بن معاويه با امام زين العابدين عليه السلام ، هنگامى كه يزيد ، آيه :
" وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ
؛ « 3 » و هر [ گونه ] مصيبتى به شما برسد ، به سبب دستاورد خودِ شماست " را قرائت كرد و اينچنين ، مصائب واردشده بر اهل بيت امام حسين عليه السلام را مجازات الهى معرّفى نمود ، امام زين العابدين عليه السلام در پاسخ فرمود :
ليست هذه الآية فينا ، إنّ فينا قول اللّه عز و جل :
" ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها "
. « 4 »
هامش
( 1 ) الكافى : ج 2 ص 252 .
( 2 ) الأمالى ، مفيد : ص 24 .
( 3 ) شورا : آيه 30 .
( 4 ) حديد : آيه 22 .