به سبب آنچه دستهاى مردم فراهم آوردهاند ، فساد در خشكى و دريا نمودار شده است ، تا [ سزاى ] بعضى از آنچه را كردهاند ، به آنان بچشاند " .
اين آيه شريف ، تباهىهايى كه در كره زمين ( اعم از خشكى و دريا ) پديد مىآيند و مشكلات ناشى از آنها را ، معلول كردار ناشايست انسانها مىداند و حكمت آنها را هشدار دادن به جامعههاى خطاكار ، و آگاهسازى و تأديب ( تربيتِ ) مردم ، معرّفى مىكند . اين معنا در آيات ديگرى نيز مورد تأكيد قرار گرفته است . « 1 »
امام على عليه السلام درباره نقش تربيتى مشكلات زندگى مىفرمايد :
إنَّ اللّهَ يَبتَلى عِبادَهُ عِندَ الأَعمالِ السَّيِّئَةِ بِنَقصِ الثَّمَراتِ ، و حَبسِ البَرَكاتِ ، و إغلاقِ خَزائِنِ الخَيراتِ ، لِيَتوبَ تائِبٌ ، و يُقلِعَ مُقلِعٌ ، و يَتَذَكَّرَ مُتَذَكِّرٌ ، و يَزدَجِرَ مُزدَجِرٌ . « 2 »
خداوند ، بندگانش را با اعمال بد ، به كمبود محصول و كاهش بركت ، و بسته شدن خزائن خير ، مبتلا مىكند تا توبهكنندهاى ، توبه كند و از بيخ و بن بركنندهاى ، [ گناهانش ] بر كند و پندگيرندهاى پند گيرد و بازداشتهشدهاى از گناه ، از آن خوددارى نمايد .
ج تطهير
حكمت بخشى ديگر از مصائب و مشكلات زندگى ، تطهير ( تَحميصِ ) انسان از گناهان است . كردار ناشايست ، جان انسان را آلوده مىكند و آينه روان را تيره مىسازد :
" كَلَّا بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ
. « 3 »
نه چنين است ؛ بلكه آنچه مرتكب مىشدند ، زنگار بر دلهايشان بسته است " .
هامش
( 1 ) ر . ك : سجده : آيه 21 ، اعراف : آيه 94 و 130 ، مؤمنون : آيه 76 .
( 2 ) نهج البلاغة : خطبه 143 .
( 3 ) مطفّفين : آيه 14 .