" فَعَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ يَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْراً كَثِيراً
. « 1 »
چه بسا چيزى را خوش نمىداريد ، ولى خداوند براى شما در آن ، خير فراوان قرار مىدهد " .
به سخن ديگر ، آن احساس گذرا و ناپايدارى كه براى انسان پيش مىآيد و از چيزى خوشش مىآيد و با آن خو مىگيرد ، يا از چيزى بيزار و گريزان مىشود ، نشانه خير و يا شر بودنِ آن نيست ؛ بلكه ملاك خير و شر بودنِ يك چيز ، در نقش آن در آسايش ابدى و خوشبختىِ درازمدّت انسان نهفته است . از اين رو ، امام على عليه السلام تأكيد مىنمايد كه :
ما شَرٌّ بِشَرٍّ بَعدَهُ الجَنَّةُ ، و ما خَيرٌ بِخَيرٍ بَعدَهُ النّارُ ، و كُلُّ نَعيمٍ دونَ الجَنَّةِ مَحقورٌ ، و كُلُّ بَلاءٍ دونَ النّارِ عافِيَةٌ . « 2 »
شرّى كه پس از آن بهشت است ، شر نيست و خيرى كه در پى آن ، آتش دوزخ است ، خير نيست . هر نعمتى كمتر از بهشت ، ناچيز است و هر بلا و رنجى كمتر از دوزخ ، عافيت است .
بدين ترتيب ، عقل و فطرت براى تشخيص " خير " و " شر " در همه موارد ، نيازمند " وحى " اند . وحى ، به عنوان سرچشمهاى كه به تمام مصلحتها و مفسدهها احاطه دارد ، مىتواند براى تأمين سعادت ابدى انسان ، كاملترين برنامه زندگى را ارائه كند . امام على عليه السلام در اين باره مىفرمايد :
إنَّ اللّهَ سُبحانَهُ أنزَلَ كِتابا هادِيا بَيِّنُ فيهِ الخَيرَ وَ الشَّرَّ فَخُذوا نَهجَ الخير ، تَهتَدوا ؛ وَ اصْدِفوا عَن سَمتِ الشَّرِّ ، تَقصِدوا . « 3 »
خداوند متعال ، كتابى هدايتگر فرو فرستاده كه خوب و بد را در آن ، بيان
هامش
( 1 ) . نساء : آيه 19 .
( 2 ) . ر . ك : الكافى : ج 8 ص 24 ح 4 عن جابر .
( 3 ) . ر . ك : نهج البلاغة : خطبه 167 .