ابو جُحَيفه وَهْب بن عبد اللّه نيز نقل شدهاند ؛ ليكن منابعى كه اين گزارشها را روايت كردهاند ، مصادر شيعى هستند .
ه . نكته قابل تأمّل ، اين است كه سخنى با آن اهمّيت و سرنوشتسازى كه آينده رهبرى در جامعه اسلامى را رقم مىزند ، چرا آن گونه كه بايد ، مورد توجّه صحابيان قرار نگرفته و كمتر به نقل آن پرداختهاند تا آنجا كه حديث " إثنا عَشَرَ خليفة ( دوازده خليفه ) " به حديث جابر بن سَمُره معروف گرديده است ؟
بى ترديد ، سياسى بودن مضمون حديث ، در نقل نشدن آن توسّط اصحاب پيامبر صلى اللّه عليه و آله مؤثّر بوده است . لذا عدم شهرت نقل آن از طرق مختلف ، دلالت بر بىتوجّهى صحابيان به اين موضوع مهم ندارد .
2 . زمان و مكان صدور حديث
حديث موجود در صحيح مسلم ، سخن پيامبر صلى اللّه عليه و آله درباره خلفاى پس از خود را مربوط به روز جمعهاى مىداند كه شخصى به نام اسلَمى سنگسار شد . « 1 » اين واقعه در مدينه اتّفاق افتاده است « 2 » و از اين رو مىتوان گفت كه مكان سخن پيامبر صلى اللّه عليه و آله مسجد مدينه بوده است ؛ امّا مسند ابن حنبل ، زمان صدور اين حديث را عرفه و مكان آن را سرزمين عرفات « 3 » ذكر كرده است و در گزارشى ديگر ، مكان صدور آن را مِنا مىداند . « 4 »
با تأمّل در متن گزارشهايى كه مربوط به اين واقعه است ، به نظر مىرسد كه جابر بن سَمُره واقعهاى را بيان مىكند و احتمال تعدّد واقعه ( با توجّه به ويژگىهاى اختصاصى موجود در متن ) بعيد است .
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم : ج 6 ص 4 .
( 2 ) . اسد الغابة : ج 5 ص 6 .
( 3 ) . مسند ابن حنبل : ج 7 ص 429 ح 20991 .
( 4 ) . مسند ابن حنبل : ج 5 ص 99 .