نبى صلى الله عليه و آله پدر است از براى مؤمنين ، پس عقوق ورزيدند در حقّ ذرّيهء نبى صلى الله عليه و آله و اقرباى نبى صلى الله عليه و آله ، و تكريم ايشان به جهت پيغمير نكردند .
و در سبب نزول آيه چنان چه در خلاصة المنهج مسطور است آوردهاند : كه چون حضرت رسالت پناه صلى الله عليه و آله به غزوهء تبوك عزيمت فرمود ، همهء مسلمانان را به خروج امر نمود ، بعضى گفتند از پدر و مادر خود دستورى طلبيم ، آيه آمد كه
( النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ )
يعنى : پيغمبر برگزيده و سزاورتر است به گرويدگان از نفسهاى ايشان در همهء كار دين و دنيا ، چه هر چه فرمايد عين صلاح بنده ، و محض فلاح اوست ، به خلاف اوامر نفس كه موجب عقوبت « 1 » ، و سبب شقاوت است .
فلهذا اولويت نسبت به آن حضرت صلى الله عليه و آله بر طريق عموم واقع شده ، و مقيد نيست به بعضى دون بعضى ، پس واجب است بر همهء مؤمنان كه نزد ايشان آن حضرت صلى الله عليه و آله دوستتر باشد از نفس ايشان ، و امر او نافذتر بر ايشان ، و شفقت ايشان بر او تمامتر از شفقت بر غير او .
و در حديث آمده : كه هيچ مؤمنى نيست مگر كه من اولام به او در دنيا و آخرت . و نيز به روايت صحيحه ثابت شده كه نگرود هيچ يك از شما و مؤمن نباشد نا نباشم من دوستتر به او از پدر و مادر و فرزند و همهء مردمان او ، پس بايد كه فرمان او از همهء فرمانها لازمتر شناسيد .
و مجاهد گفته : كه هر پيغمبرى پدر امّت خود است ، لهذا مؤمنان برادران يك ديگرند ، چه پيغمبر صلى الله عليه و آله پدر ايشان است در دين ، وأزواجه امّهاتهم ، و زنان او مادران ايشان است از روى تعظيم و تحريم و احترام نه در ساير احكام ، چه رؤيت ايشان روا نبوده و نسبت وراثت نداشتهاند ، و به جهت احترام ايشان است
هامش
( 1 ) غوايت - خ ل .