تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 316

مساهمون:

ص٣١٦
عمر و على و ابن مسعود و ابن عمر و ابن عباس و زيد بن ثابت « 1 » ( رض ) . ابن حزم گفته است : « از فتاوى هر يك از اين چند تن ممكن است مجلَّدى قطور جمع آورى و تأليف شود . » باز همو اين مضمون را گفته است : « پس از اين دسته ( هفت كس ) ، از لحاظ كثرت فتوى ، بيست كس بشمار مىآيند : ابو بكر و عثمان و ابو موسى و معاذ و سعد بن ابى وقّاص و ابو هريره و انس و عبد الله بن عمرو بن عاص و سلمان و جابر و ابو سعيد و طلحه و زبير و عبد الرحمن بن عوف و عمران بن حصين و ابو بكره و عبادة بن صامت و معاوية و ابن زبير و امّ سلمة » . باز هم اين مضمون را آورده است : « از فتاوى هر يك از اين اشخاص ، ممكن است جزئى ( جزوه ) كوچك جمع گردد . . و در ميان صحابه نزديك به يك صد و بيست هزار كس هستند كه فتواى آنان بسيار كم است به طورى كه بيش از يك مسأله و دو مسأله و سه مسأله از ايشان نقل نشده كه ممكن است از مجموع فتاوى همهء آنان ، پس از كوشش و كاوش زياد به اندازهء يك جزء ( جزوه ) كوچك فراهم آورد مانند ابىّ بن كعب و ابو درداء و ابو طلحه و مقداد . . »
هامش
« 1 » در اين عبارت منقول از « الاصابه » ، كه اكنون به يادم نيست از كدام صفحه و كدام جلد آن نقل كرده‌ام ، « هفت كس » گفته ليكن در تعديد شش تن نام برده شده است در جلد اول صفحه 544 همان كتاب در ترجمهء زيد بن ثابت باز چنين آورده است : « و روى ابن سعد به اسناد صحيح قال : كان زيد بن ثابت احد اصحاب الفتوى ، و هم ستة : عمر و على و ابن مسعود و ابى و ابو موسى و زيد بن ثابت » پس عدد « هفت » كه در بالا آورده شده شايد سهوى از ناسخ بوده است .