الرِّبا . . . »
« 1 » . نيز فرمود :
« وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
« 2 » . و آيات فراوان ديگرى كه در اين موارد وجود دارد .
نكتهاى كه مايليم خواننده محترم آن را به نيكى دريابد اين است كه هدايت قرآن ، هم چنانكه ملاحظه مىشود ، هدايتى عام و تمام است ، همان گونه كه معارف فلاسفه متمسك به شيوههاى بحث و تعقل را تصحيح كرد ، معارف مردم درس ناخوانده و يافتههاى كسانى را كه به دلايلى گرايشى به علم و دانش نداشتند اصلاح نمود ، و همان گونه كه اشتباهات اهل كتاب ، يعنى يهود و نصارا ، را تصحيح كرد ، خطاهاى پرستشگران سنگ و عابدان بت را اصلاح نمود . بنابراين ، ديگر ادعاهايى نظير اينكه هدايتهاى قرآنى وحى خداوند نيست ، بلكه صرفا برآمده از نفس محمد درس ناخواندهاى است كه در جامعه بىسواد رشد يافته ، نبايد موجب تشويش اذهان شود . همچنين ، هرگاه گفته شد محمد ( ص ) اين هدايتها را از بعضى از اهل كتاب كه در جزيرة العرب با آنها آشنا شده دريافت كرده است ، نبايد ترديدى در اذهان ايجاد كنند ، زيرا اگر اين ادعا وجهى داشت ، افرادى كه اين مطالب را به محمد ( ص ) تعليم دادند خود به دعوى نبوت و رسالت شايستهتر بودند . راستى چگونه اين ادعاها مىتواند صحيح باشد در حالى كه قرآن خود برخى از حقايق دين ايشان را كه از آن بىاطلاع بودند به آنان مىآموخت ؟ آيا فاقد چيزى مىتواند اعطاكننده آن چيز باشد ؟
مثالهايى كه سابقا ذكر كرديم و ناظر بر مبانى دين و اصول عقايد بود در اينباره كفايت مىكند . اين مثالها به وضوح نشان مىدهد كه مقام و مرتبهء قرآن مقام و مرتبهء شاگرد نيست كه از اين و آن مطالبى گرد آورده باشد ، بلكه مقام بلند استادى بر همه جهان است و همه انسانها را ، اعم از يهود و نصارى و غير ايشان ، تعليم مىدهد . اگر مثالهاى مذكور خواننده را براى درك اين نكته كفايت نكند ، پس بايد به قرآن مراجعه كرده در آن تورقى كند و در آفاق آن به گردش بپردازد و نظير اين آيات را بنگرد :
هامش
( 1 ) . « آنها كه ربا مىخورند برنخيزند مگر مانند برخاستن كسى كه شيطان او را به سبب آسيب رساندن آشفته و ديوانه گرداند . اين از آن روست كه گفتند خريدوفروش مانند رباست ، با اين كه خدا خريدوفروش را حلال و ربا را حرام كرده است . . . » ( بقره : 275 )
( 2 ) . « و مالهاى يكديگر را در ميان خود به ناشايست مخوريد و آن را به نزد حاكمان ميفكنيد ، تا برخى از مالهاى مردم را به گناه بخوريد در حالى كه مىدانيد . » ( بقره : 188 )