تعارضى با آيه ارث ندارد . كما اين كه بين اين آيه و حديث « لا وصية لوارث » نيز تعارضى وجود ندارد ؛ زيرا معناى حديث مذكور اين است كه وصيت واجبى براى وارث وجود ندارد ؛ و اين معنا منافى استحباب وصيت نيست ؛ و چون منافاتى در ميان نيست ، نسخى هم رخ نداده است . اما اين نظر آنگونه كه ما مىفهميم نظرى استوار نيست ، زيرا خلاف ظاهر متبادر از لفظ « كتب » و « حقا على المتقين » در آيهء وصيت و شواهد موجود در سنت است . زيرا استعمال « كتب » در معناى وجوب و وظيفه ، و استعمال « حقا على المتقين » در معناى الزام شهرت دارد . در سنت نيز شواهدى مبنى بر نهى از وصيت براى وارث وجود دارد .
3 -
« . . . وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ ، فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ ، وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
. « 1 » اين آيه كسى را كه تاب روزه ندارد ميان روزه گرفتن و افطار كردن و فديه دادن مخير مىسازد . آيه با آيهء
« . . . فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ . . . »
« 2 » كه بيانگر وجوب تعيينى روزه بر هر مسلمان سالم و بيمارى است نسخ شده است . و نيز گفته شده است كه آيهء مذكور محكم و غير منسوخ است ، زيرا حرف نهى در آن حذف شده ، و تقديرا چنين است « و على الذين لا يطيقونه فدية طعام مسكين » .
دليل بر اين حذف قرائت « يطوّقونه » با تشديد و فتحهء « و » است كه به معنى طاقت آوردن با كوشش و مشقت مىباشد . بنابراين ، نه تعارضى ميان اين دو آيه وجود دارد و نه نسخى .
نظر يادشده به اين دلايل مردود است : اولا ، اين نظر مبتنى بر فرض حذف حرف نفى
هامش
به آنچه گفته شد ، تنها فرض قابل قبول قول شعبى و نخعى مبنى بر عدم نسخ آيهء وصيت و حمل آن به استحباب است هر چند سخن مؤلف محترم مبنى بر اين كه واژهء « كتب » در آغاز آيهء وصيت ظهور در وجوب امتثال امر مولى دارد صحيح به نظر مىرسد ؛ اما اين ظهور زمانى است كه دليلى بر انصراف آن به استحباب نداشته باشيم ، در صورتى كه روايات فراوان ، اجماع فقها و سيرهء مسلمين ، دربارهء وصيت قرينه صارفهاى است كه به موجب آن ناگزير بايد آيه را از ظاهر وجوب آن منصرف و بر استحباب و نه الزام وصيت حمل كرد . براى اطلاع بيشتر - البيان ، آيت اللّه خويى : 297 .
( 1 ) . « . . . و بر كسانى كه روزه توان فرسا باشد ، بازخريدى است كه آن طعام دادن درويش درمانده است . پس هر كه به خواست خود كار نيكى كند ، براى او بهتر است . و روزه داشتن براى شما بهتر است اگر مىدانستيد . » ( بقره : 184 )
( 2 ) . « پس هر كه از شما ماه را دريابد آن را روزه بدارد . . . » ( بقره : 185 )