حديث قدسى نيز سخن خداست با اين تفاوت كه خصوصياتى كه به موجب آن قرآن از غير خود ممتاز مىشود در حديث قدسى وجود ندارد . به هر حال ، خداوند متاعال از اينكه كلامش راى به دو صورت معجز و غير معجز نازل ساخته ، حكمتى مانند آنچه در تقسيم پيشين ذكر شد مد نظر داشته است . از جمله ، ارائهء حجتى براى حقانيت رسول و دين حق به وسيلهء كلام اعجازگر ، آسانگيرى بر امت با نزول كلام غير معجز - زيرا نقل به معنا و همچنين قرائت و لمس آن توسط شخص جنب جايز است - و غيره .
استوارترين سخن در اين مقام اين است كه الفاظ قرآن تماما وحى خداوند است .
الفاظ حديث قدسى نيز بنا بر قول مشهور وحى الهى است . و حديث نبوى نيز به جز مواردى كه اجتهاد خود پيامبر است ، معنى آن از سوى خداوند وحى شده و الفاظ آن از آن حضرت ( ص ) است . قرآن داراى خصوصياتى است ، نظير اعجاز ، وسيله شدن براى عبادت ، وجوب مراقبت در اداى عين الفاظ آن و جز آن ، در حالى كه حديث قدسى و نبوى فاقد اين خصوصيات هستند . حكمت اين تفكيك آن است كه اعجاز منوط به الفاظ قرآن است . و اگر اداى قرآن به معنا مجاز مىشد ، خصوصيت اعجاز آن از بين مىرفت و در معرض تغيير و تبديل قرار مىگرفت و مردم در اصل تشريع و نزولش اختلاف مىكردند . اما الفاظ حديث قدسى و نبوى ملاك اعجاز نيست . و به همين دليل خداوند از باب آسانگيرى بر امت و رعايت مصالح بندگان ، در جواز نقل به معناى حديث و منع نقل به معناى قرآن ، خصوصيات و قداست ممتاز قرآن راى در حديث قرار نداد و نقل به معناى حديث راى جايز شمرد . « خداوند بر مردم هرآينه رئوف و مهربان است . »
مدت نزول تدريجى
نزول تدريجى از زمان بعثت رسول خدا ( ص ) آغاز و تا نزديكى رحلتش ادامه يافت . و اين مدت راى بسته به اينكه زمان اقامت پيامبر ( ص ) در مكه 10 سال يا 13 سال يا 15 سال باشد ، 20 سال ، 23 سال و 25 سال ذكر كردهاند . سيوطى مىگويد : « اين كه مدت اقامت پيامبر در مدينه 10 سال بوده مورد اتفاق است . » اما يكى از محققان تاريخ اسلام مدت اقامت پيامبر ( ص ) را در مكه 12 سال و 5 ماه و 13 روز دانسته است ؛ يعنى از 17 رمضان در 41