همينطور گروهى از گروه ديگر به صورت فردى يا جمعى آن را فرا گرفتند تا به تواتر به ما رسيد . به علاوه اين خود قرآن است كه كتمانكنندگانش را به عقوبت وعيد داده مىفرمايد :
« إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الْهُدى مِنْ بَعْدِ ما بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتابِ أُولئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ . إِلَّا الَّذِينَ تابُوا وَ أَصْلَحُوا وَ بَيَّنُوا فَأُولئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَ أَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ »
« 1 » . بخارى و ترمذى و احمد روايت كردهاند كه پيامبر ( ص ) فرمود : « بلغوا عنى و لو آية و حدثوا عن بنى إسرائيل و لا حرج و من كذب علىّ متعمدا فليتبوأ مقعده من النار » « 2 » . همچنين ، بخارى و مسلم نقل مىكند كه آن حضرت فرمود :
« خيركم من تعلم القرآن و علّمه » « 3 » .
2 . « ترجمهء قرآن » به معنى تفسير به زبان عربى
دومين معناى واژه « ترجمهء قرآن » با استناد به زبان عربى ، همان گونه كه قبلا نيز گفتيم ، تفسير قرآن است . و مراد از آن تفسير قرآن به زبان عربى است نه زبانى ديگر . نيازى به گفتن ندارد كه حكم ترجمه قرآن به اين معنا همان جواز در مقابل ممنوعيت است كه شامل وجوب و استحباب هر دو مىشود . براى رفع هرگونه ترديد در صحت اين حكم به اين آيه از قرآن توجه كنيم . خداوند به پيامبرش ( ص ) مىفرمايد :
« . . . وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ . .
. » « 4 » و پيامبر ( ص ) نيز به بهترين شكل مسئوليت تبيين قرآن را به
هامش
( 1 ) . « كسانى كه آنچه را ما از حكمتهاى روشن و رهنمونى فروفرستاديم ، پس از آنكه آن را براى مردم در كتاب بيان كرديم ، مىپوشانند خدا و لعنتكنندگان لعنتشان مىكنند . مگر آنان كه بازآمدند و به اصلاح پرداختند و آشكار ساختند ، پس بر آنان بازمىگردم و توبهء آنها را مىپذيرم كه من توبهپذير و مهربانم » .
( بقره : 159 و 160 )
( 2 ) . « از من و لو يك آيه هم كه شده به ديگران برسانيد و از بنى اسرائيل نيز روايت كنيد ، بر شما بأسى نيست . و هركس عمدا بر من دروغ بندد ، جايگاهى از آتش براى خود فراهم آورده » . صحيح البخارى ، كتاب الأنبياء ، باب ما ذكر عن بنى اسرائيل ؛ ح 8 و سنن الترمذى ، كتاب العمل ، باب 13 : ح 2669 .
( 3 ) . « بهترين شما كسى است كه قرآن را فرا گيرد و آموزش دهد » . صحيح البخارى ، كتاب فضائل القرآن ، باب خيركم من تعلم القرآن و علّمه : ح 1 . حديث مذكور در صحيح مسلم يافت نشد ، اما صاحبان صحاح ديگر ، يعنى ترمذى در سنن ، كتاب ثواب القرآن ، باب 15 و ابن ماجه در سنن ، المقدمة باب 16 : ح 211 و ابو داود در سنن ، كتاب الصلاة ، باب فى ثواب قراءة القرآن ، اين حديث را روايت كردهاند .
( 4 ) . « . . . و اين ذكر را به تو فروفرستاديم تا براى مردم آنچه را به سوى آنان فروفرستاده شده است روشن بيان كنى » . ( نحل : 44 )