تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — صفحة 636

مساهمون:

ص٦٣٦
كما أطرت النصارى ابن مريم . و لكن قولوا عبد اللّه و رسوله « 1 » » . اما شيعه در دوستى و شأن و مقام امام على ( ع ) زياده‌روى كردند . اينان چند فرقه هستند . از جملهء ايشان گروهى در اعتقادات خود چنان مبالغه كردند كه كارشان به كفر انجاميده است . در رأس اين گروه دشمن خدا ، عبد اللّه بن سباى يهودى ، قرار دارد كه تنها از سر حيله و فريب و به قصد فساد در دين اسلام آورد . ازاين‌رو ، اين گروه با مسلمين دشمنى ورزيده و جنگيدند تا آنجا كه طبق اخبار ، امام على ( ع ) خود برايشان حمله برد و با آنان جنگيد و تار و مارشان ساخت « 2 » . گروهى ديگر از ايشان جماعتى معتدل هستند كه هرچند دربارهء برترى ابو بكر و عمر و عثمان و تقدم آنان بر امام على در امر خلافت با اهل سنت اختلاف دارند ، اما در هاويهء كفر درنغلطيده‌اند . اين طايفه از شيعه آراء و افكار و كتاب‌ها و تفاسير و دلايل و تأويلاتى خاص خود دارند . از جمله تفاسير شيعه كتاب مرآة الأنوار و مشكاة الأسرار از شخصى به نام مولى عبد اللطيف كازلانى ( كازرونى ) « 3 » از اهالى نجف است . اين تفسير مشتمل بر تأويل‌هايى شبيه تأويل‌هاى فرقه باطنيه است . در آن « زمين » به دين و ائمه شيعه و قلب‌هايى كه محل و قرارگاه علم هستند و اخبار امت‌هاى گذشته تفسير شده است . مؤلف در تفسير آيهء
هامش
( 1 ) . در ستايش من از حد درنگذريد آن‌گونه كه نصارا در حق فرزند مريم زياده‌روى كرده‌اند . بلكه بگوييد : بنده و رسول خدا . صحيح البخارى ، كتاب الأنبياء ، باب قول اللّه و اذكر فى الكتاب مريم . ( 2 ) . - پانوشت ص 479 ( 3 ) . تفسير مرآة الأنوار اثر شيخ ابو الحسن بن مولانا محمد طاهر بن عبد الحميد بن موسى بن علىّ بن معتوق بن عبد الحميد فتونى بناطى عالم اصفهانى نجفى ( 1140 يا 1138 ) است . وى داماد مجلسى دوم و جد مادرى صاحب جواهر است صاحب جواهر از وى به نام « ملا ابو الحسن » يا « جدى الفاضل المشجر آخوند ملا ابو الحسن الشريف » ياد مىكند . محدث نورى در مستدرك الوسائل گويد نسخه‌اى از اين تفسير را در كتابخانهء صاحب جواهر ديده است . نسخه‌اى خطى از اين تفسير با خط نسخ به شمارهء 1555 در كتابخانهء آستان قدس رضوى موجود است . تفسير مرآة دو بار در تهران به طبع رسيده است . چاپ دوم آن به خط عبد اللطيف كازرونى نجفى است . مؤلف محترم احتمالا با ملاحظهء اين چاپ و مشاهدهء نام عبد اللطيف كازرونى تفسير را به اشتباه به وى نسبت داده است . جالب اين كه دكتر محمد حسين ذهبى ، صاحب التفسير و المفسرون ، نيز عينا همين اشتباه را مرتكب شده و نسخه‌بردار تفسير را نويسندهء آن پنداشته است . ( براى اطلاع بيشتر - كتاب‌هاى مفسران شيعه ، دكتر محمد شفيعى ، انتشارات دانشگاه شيراز و مستدرك الوسائل ج 3 : 385 و الذريعة ، ج 1 : 149 و التفسير و المفسرون ، محمد حسين ذهبى ، ج 1 )