ابن عباس با همين ترديد در سند حسن است . و ابن جرير و ابن ابى حاتم در كتابهاى خود احاديث بسيارى را از اين طريق ثبت كردهاند .
ضعيفترين طرق نقل از ابن عباس طريق كلبى « 1 » از ابو صالح از ابن عباس و طريق مقاتل بن سليمان « 2 » و طريق ضحاك بن مزاحم « 3 » از ابن عباس است . طريق اخير منقطع است زيرا ضحاك ابن عباس را درك نكرده است . به طور كلى از شافعى نقل شده است كه از ابن عباس در تفسير تنها حدود يكصد حديث ثبت شده است « 4 » . « 5 »
روايت تفسير از ديگر صحابه
در اين بخش به معرفى سه تن از صحابه كه در تفسير شهرت دارند ، مىپردازيم .
1 . عبد اللّه بن مسعود او ششمين نفرى بود كه اسلام آورد . خادم رسول خدا ( ص ) بود و كفش به پاى ايشان مىپوشاند و محافظ و همراه محمد ( ص ) بود . لذا در خلال اين ارتباط و پيوند خوب تربيت يافت و دانش آموخته گشت . به همين دليل او را عالمترين صحابه به كتاب خدا و آشناى با محكم و متشابه و حلال و حرام آن به شمار مىآوردند . سيوطى در الاتقان مىنويسد :
در تفسير از ابن مسعود بيش از على ، كرم اللّه وجهه ، حديث نقل شده است . ابن
هامش
كرده است . ابن حبان وى را ثقه مىداند اما ذهبى دربارهاش گفته : « شناخته نيست » . ( تهذيب التهذيب ، عسقلانى 9 : 433 )
( 1 ) . محمد بن السائب بن بشر بن عمرو بن الحارث كلبى ، ابو نضر ( . . . - 146 ه . ق ) عالم تفسير و تاريخ .
او كتابى در تفسير داشته است ( الأعلام زركلى ، 7 : 3 ) .
( 2 ) . مقاتل بن سليمان بن بشير ازدى ( بالولاء ) بلخى ، ابو الحسن ( . . . - 150 ه . ق ) از بزرگان مفسران از آثار اوست : التفسير الكبير ، نوادر التفسير ، الرد على القدرية ، متشابه القرآن ، الناسخ و المنسوخ ، الأشباه و النظائر و القراءات ( الأعلام زركلى ، 7 : 281 )
( 3 ) . ضحاك بن مزاحم بلخى خراسانى ، ابو القاسم ( . . . - 105 ه . ق ) مفسر . او كتابى به نام التفسير داشته است .
( الأعلام زركلى ، 3 : 215 )
( 4 ) . اين گفته را سيوطى از كتاب فضائل الإمام الشافعى ، از عبد اللّه بن احمد بن شاكر القطان نقل كرده است . - الاتقان ، سيوطى ، ج 2 ، نوع 80 : 535
( 5 ) . براى اطلاع بيشتر از طرق تفسير ابن عباس - الإتقان فى علوم القرآن ، جلال الدين السيوطى ، ج 2 ، 80 : 535 - 532 . آنچه در متن آمده گزينش و خلاصهاى از اين بخش از كتاب الاتقان است .