ابو العالية كتاب تفسير بزرگى را از ابى بن كعب روايت كرده است . ابن جرير و ابن ابى حاتم احاديث بسيارى را از آن در كتاب خود ثبت كردهاند . همچنين ، حاكم نيشابورى در مستدرك و احمد بن حنبل در مسند خود احاديثى را از اين كتاب ثبت كردهاند .
تابعان مفسر ، طبقات آنها و نقد اخبارى كه از ايشان روايت شده است
تابعان را مىتوان در 3 طبقه قرار داد : طبقه اهل مكه ، طبقه اهل مدينه و طبقه اهل عراق .
طبقه اهل مكه
تابعان اين طبقه عالمترين مردم به تفسير قرآن بودند . سيوطى از ابن تيمية نقل مىكند كه گفته است : آگاهترين مردم به تفسير اهل مكه بودند ، زيرا ايشان از اصحاب ابن عباس به شمار مىآمدند . از جمله آنها مىتوان مجاهد ، عطاء بن ابى رباح « 1 » ، عكرمه غلام ابن عباس ، سعيد بن جبير و طاووس « 2 » را نام برد « 3 » .
مجاهد . او مطمئنترين كسى است كه از ابن عباس روايت كرده است . به همين دليل ، عالمان بزرگ و پيشوايان دين ، همچون شافعى ، بخارى و ديگران ، بر تفسير او اعتماد كردهاند . نووى مىگويد : « هرگاه به تفسير مجاهد برخورد كردى بدان اكتفا كن » « 4 » . فضل بن ميمون « 5 » مىگويد شنيدم كه مجاهد گفت : « قرآن را سى بار بر ابن عباس عرضه كردم » « 6 » .
همچنين از او نقل شده است كه گفت : « مصحف را سه بار بر ابن عباس عرضه داشتم ، و
هامش
( 1 ) . - ص 29 .
( 2 ) . طاووس بن كيسان خولانى همدانى - ص 469
( 3 ) . الاتقان ، سيوطى ، ج 2 ، نوع 80 : 536
( 4 ) . سيوطى در الاتقان ، ج 2 ، نوع 80 ، ص 536 اين قول را به نووى نسبت داده و مؤلف محترم نيز بدون ذكر مأخذ ، آن را از اتقان نقل كرده است . اما ابن تيميه در مقدمة فى اصول التفسير همين سخن را از سفيان ثورى نقل كرده است كه صحيحتر به نظر مىرسد . - التفسير الكبير ، ابن تيميه ، ج 2 ، فصل تفسير القرآن بأقوال التابعين : 238 ، تحقيق دكتر عبد الرحمن عميرة ، دار الكتب العلمية - بيروت .
( 5 ) . فضل بن ميمون ، ابو سلمه ، از رجال حديث ، رجاليان وى را ضعيف و منكر الحديث دانستهاند .
( لسان التنزيل ، عسقلانى ، 4 : 527 ) در متن عربى به اشتباه فضيل بن ميمون آمده است .
( 6 ) . تهذيب التهذيب ، عسقلانى ، ج 10 : 43 .