كامل عطا كند و به آنان در مقابل خدمتى كه به كتابش كردند برترين پاداشها را عنايت فرمايد .
حكم چهار قرائت افزون بر قرائتهاى دهگانه
دربارهء 4 قرائت افزون بر قرائتهاى دهگانه كه قرائتهاى چهاردهگانه را كامل مىسازد نيز اختلاف نظر وجود دارد . گفته شده است كه برخى از اين قرائات متواتر هستند .
بعضى نيز اين 4 قرائت را صحيح دانستهاند و گروهى نيز همگى آنها را شاذ شمردهاند . و نيز گفته شده است كه در تواتر قرائات مسئلهء اشخاص و تعداد قرائات مطرح نيست ؛ بلكه مسئله اصلى قواعد و مبادى است . بنابراين ، هر قرائتى كه اركان سهگانهء ضابطهء مشهور صحت قرائات در آن محقق گردد مقبول است ، و گرنه مردود به شمار مىآيد . و از اين نظر هيچ فرقى ميان قاريان هفتگانه و قاريان دهگانه و قاريان چهاردهگانه و ديگران نيست . زيرا ميزان در همهء آنها يك چيز است . و سخن حق براى پيروى شايستهتر است .
صاحب كتاب الشافى « 1 » مىگويد :
هيچ اثر يا خبرى كه از ميان قاريان صرفا به تمسك بر قرائت قاريان هفتگانه تأكيد كند وجود ندارد . قرائتهاى هفتگانه را بعضى از متأخران جمعآورى و منتشر كردهاند . و كسى كه گفته است افزودن قرائتى بر اين قرائتها صحيح نيست دچار اشتباه شده و هيچكس چنين ادعايى نكرده است . « 2 »
همچنين كواشى « 3 » مىگويد :
هر قرائتى كه داراى سند صحيح باشد ، از وجههء ادبى صحيحى در زبان عربى برخوردار باشد ، و با رسم الخط مصحف امام مطابقت كند ، جزو حروف هفتگانهاى است كه دربارهء آن نص وجود دارد . « 4 » كسانى كه گمان بردهاند قرائتهاى مشهور منحصر در قرائتهايى است كه در كتابهايى نظير التيسير و
هامش
( 1 ) . ابو محمد اسماعيل بن ابراهيم بن محمد هروى سرخسى ( م 414 ه . ق ) از آثار اوست : الكافى فى القراءات السبع و الشافى فى القراء ( كشف الظنون ، حاجى خليفه ، 2 : 1379 و معجم المؤلفين 20 : 256 )
( 2 ) . الإتقان ، سيوطى ، ج 1 ، نوع 22 - 27 : 226
( 3 ) . احمد بن يوسف بن حسن ، موفق الدين كواشى ( 591 - 680 ه . ق ) مفسر و فقيه . از آثار اوست دو تفسير به نامهاى تبصرة المتذكر و تذكرة المتبصر و التخليص ( معجم المؤلفين ، 2 : 209 )
( 4 ) . منظور كواشى حروف سبعة است كه در حديث معروف نبوى بدان تصريح شده است .