مبحث دهم دربارهء كتابت ، رسم الخط و مصاحف قرآن و مباحث متعلق به آن
أ . كتابت قرآن
روشن است كه امت عرب به قومى درس ناخوانده و امى مشهور بود و از كتابت و نوشتن اطلاعى نداشت . قرآن دربارهء امى بودن عرب چنين مىفرمايد :
« هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ »
« 1 » . تنها تعداد بسيار اندكى از اين قاعده مستثنى بودند و اندكى پيش از اسلام نوشتن آموخته بودند . گويى اين امر خود يكى از وقايعى بود كه ظهور پيامبر اسلام ( ص ) را بشارت مىداد و زمينهء بعثت و تثبيت دين اسلام و ضبط وحى قرآن را فراهم مىساخت . زيرا كتابت ضامن محكمترى براى ضبط و حفظ وحى و ممانعت از فقدان و فراموشى آن بود .
تقريبا همه مورخان اتفاق نظر دارند كه قريش خط را تنها از طريق حرب بن امية بن عبد شمس فراگرفته بود . اما در مورد اينكه حرب نزد چه كسى خط آموخته است ميان مورخان نظر واحدى وجود ندارد . روايت ابو عمرو دانى « 2 » نشان مىدهد كه وى خط را از
هامش
( 1 ) . « اوست آنكه در ميان مردم درس ناخوانده پيامبرى از خود آنان برانگيخت كه آيات او را بر آنان مىخواند و پاكشان مىسازد و كتاب و حكمت به آنان مىآموزد ، هرآينه پيش از اين در گمراهى آشكار بودند » . ( جمعه : 2 )
( 2 ) . عثمان بن سعيد بن عثمان ، ابو عمرو الدانى ( 371 - 444 ه . ق ) حافظ حديث و عالم قرآن . از آثار