تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — صفحة 194

مساهمون:

ص١٩٤
بدانند وجوه اختلاف قرائت موجود در ميانشان هفت وجه است . عدم توانايى ايشان در عنوان‌گذارى حروف سبعة آن‌گونه كه ما انجام داديم مشكلى براى آنها ايجاد نمىكرد ، زيرا آنان با تطبيق و به كار بستن وجوه هفت‌گانه در قرائت كليه مفردات و الفاظ قرآنى آشنا بودند و در قرائت خويش بر اساس آموزش و تعليم رسول خدا ( ص ) ، كه به راست‌گويى و صداقت او در ابلاغ قرآن به هريك از هفت وجه ايمان داشتند ، تكيه مىكردند . درست مثل آنكه آنان به عناوين ، نام‌ها ، و قوانين مربوط به اعراب و بناء آگاهى نداشتند ، اما بهتر از ما مىدانستند كه چگونه به نحوى صحيح و فصيح و مطابق با آن سخن بگويند ؛ قواعد و قوانينى كه ما هنوز بر آن احاطه كامل نداريم .

8 . بقاى حروف هفت‌گانه در مصاحف

حال به موضوع ديگرى مىپردازيم : آيا حروف هفتگانه‌اى كه قرآن بر اساس آن نازل شده است در مصاحف عثمانى وجود داشته است ؟ گروهى از فقها و قاريان و متكلمان معتقدند كه اين حروف در مصاحف عثمانى موجود بوده است . اينان در اثبات نظر خويش چنين استدلال كرده‌اند : بر امت جايز نبود در نقل حروف هفت‌گانه چيزى را از قلم بياندازد . و ياران پيامبر ( ص ) بر نقل مصاحف عثمانى از صحف جمع‌آورى شده توسط ابو بكر و رها ساختن غير آنها اجماع كرده بودند . معناى اين سخن آن است كه صحفى كه نزد ابو بكر بوده حروف هفت‌گانه را در خود جمع داشته است . و اين حروف از آن صحف به مصاحف عثمانى انتقال يافته است . جمهور دانشمندان اسلامى ، از گذشته تا حال ، و همچنين پيشوايان مسلمانان بر اين اعتقادند كه مصاحف عثمانى هريك تنها مشتمل بر آن بخش از حروف سبعه‌اى بود كه رسم الخط عثمانى قابليت پذيرش آن را دارا بوده و جامع تمام مشخصاتى بود كه قرآن در آخرين عرضه پيامبر ( ص ) بر جبرئيل در خود داشته است . ابن جرير طبرى و همفكران وى بر اين اعتقادند كه مصاحف عثمانى تنها بر اساس يكى از حروف هفت‌گانه تنظيم شده است . ايشان بر اساس نظريه‌اى كه در معناى حروف سبعة پذيرفته و بدان ملتزم گشته‌اند ، چنين مىگويند كه حروف سبعة در صدر اسلام ، زمان حيات رسول خدا ( ص ) خلافت ابو بكر و عمر و اوايل خلافت عثمان در مصاحف وجود داشته است . و سپس ، جامعه اسلامى به رهبرى عثمان به منظور حفظ وحدت