بهشت در آسمان است و دوزخ در زمين است « 49 » .
و به سند معتبر منقول است كه از حضرت صادق - عليه السلام - پرسيدند از معنى فلق ، فرمود كه ذرّه ايست در جهنّم كه در آن هفتاد هزار خانه است و در هر خانه هفتاد هزار يورت است ، و هر يورتى هفتاد هزار مار سياه است ، و در شكم هر مارى هفتاد هزار سبوى زهر است ، و جميع اهل جهنّم را بر اين درّه گذار مى افتد « 50 » .
و در حديث ديگر فرموده كه اين آتش شما كه در دنيا هست يك جزء است از هفتاد از آتش جهنّم كه هفتاد آن را به آب خاموش كردهاند و باز افروخته شده است ، و اگر چنين نمىكردند هيچ كس طاقت نزديك شدن آن نداشت و به درستى كه جهنّم را در روز قيامت به صحراى محشر خواهند آورد كه صراط را بر روى او بگذارند ، پس جهنّم فريادى در محشر برآورد كه جميع ملائكه مقرّبين و انبياء مرسلين از بيم آن به زانوى استغاثه در آيند « 51 » .
و در حديث ديگر منقول است كه غسّاق وادى است در جهنّم كه در آن سيصد و سى قصر است ، و در هر قصرى سيصد خانه است ، و در هر خانه چهل زاويه است ، و در هر زاويه مارى است ، و در شكم هر مارى سيصد و سى عقرب است ، و در نيش هر عقربى سيصد و سى سبوى زهر است ، و اگر يكى از آن عقربها زهر خود را بر جميع اهل جهنّم بريزد از براى هلاك همه كافى است « 52 » .
و در حديث ديگر منقول است كه دركات جهنّم هفت است : مرتبهء اوّل جحيم است كه اهل آن مرتبه را بر سنگهاى تافته مىدارند كه دماغ ايشان مانند ديگ به جوش مىآيد .
و مرتبه دوّم لظى است كه حق تعالى در وصف آن مىفرمايد كه بسيار كشنده است دست و پاى مشركان را يا پوست سر ايشان را ، به جانب خود مىكشد كسى را كه
هامش
( 49 ) . بحار الانوار 8 / 286 ، ح 13 .
( 50 ) . بحار الانوار 8 / 287 ، ح 17 .
( 51 ) . بحار الانوار 8 / 288 ، ح 21 .
( 52 ) . بحار الانوار 8 / 314 ، ح 89 .