متفطن بصير پوشيده ومخفى نيست .
آرايش دويم : به تحقيق كه از آنچه پيش از اين مرقوم شد معلوم گرديد كه پادشاهى لا يزال ، وحكمرانى بىمثال ، مخصوص است به ذات پاك قادر متعال ، وخداوند ذي الجلال - جلّت عظمته وعمّت نعمته - وپادشاهى ديگران نمونهاى است از پادشاهى ملك منان ، وشهريارى شهرياران شمّهاى است از شهريارى خالق سبحان ، وبه دست قدرت اوست عزل ونصب جميع سلاطين ، وبه امر حتمىّ الامتثال اوست قبض وبسط كل خواقين . الحال بدان كه اين پادشاه بر حق وشاهنشاه مطلق را جميع اقطاع مملكت وأرباع سلطنت ، بر چهار گونه است :
أول : ممالك غير متناهيهء بهشت ودوزخ كه عالمي است با وسعت بسيار ، وسرايى است با ممالك بىشمار وآناً فآناً به تصريح بعضي اخبار از طريق أهل بيت أطهار - عليهم صلوات اللَّه الملك الغفار في آناء الليالي وأطراف النهار - در تضاعف وتزايد وتكاثر وتباعد است ،
« سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُها كَعَرْضِ السَّماءِ وَالْأَرْضِ »
« 1 » رزقنا اللَّه إيّاها و « 2 » زمرة المؤمنين .
دويم : ممالك محروسه برزخيه كه أرباب رصد روحاني وجود آن را به مكاشفات ورياضات نفساني مستند نمود واز شرع مقدس هم اخبارى چند بر آن دلالت دارد كه ذكر آن در اين مقام خارج از وضع اين مختصر است .
« وَلا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ »
« 3 » .
سيم : ممالك محققهاى كه ابتداى آن عبارت است از سطح مقعّر آب ، وانتهاى آن گذشته است از سطح محدّب فلك اطلس وما بعد آن كه به غير از خداوند منّان وبعضي از خاصان احدى بر آن مطلع نيست
سُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ السّماواتِ السَّبْعِ وَرَبِّ الأَرَضِينَ السَّبْعِ ومَا فِيهِنَّ ومَا بَيْنَهُنَّ وما فَوْقَهُنَّ وما تَحْتَهُنَّ ورَبِّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ .
چهارم : ممالك ظاهرهء محسوسه از بقاع مأنوسه وغير مأنوسه ومسكونه وغير
هامش
( 1 ) . سورهء حديد ، آيهء 21 .
( 2 ) . مخطوط : وإيّاها .
( 3 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 169 .