پس سر را كه در بدن به منزلهء أفلاك داشتهاند « 1 » ودو چشم ودو گوش ودو سوراخ بيني ودهن را به منزلهء كواكب سبعه « 2 » در حين ذكر ، حركت فرمايند به حركت دورى ؛ چنان كه از محاذاة ناف به أطراف برند و « 3 » باز به طرف ناف فرود آورند وتوضيح اين معنى در بعضي أحاديث شده وجمله اينچه « 4 » مذكور شد ، در سير بر مراتب محسوسه است واما در سير بر مراتب غير محسوسه اولًا تصوّر صور ملايمهء معنوي تلاوت اسماى الهى بايد نمودن . آنگاه از جملهء تعلّقات ومشتهيات جسماني واعتبارات ، انقطاع فرمودن وروح را به ملكات اين توجّهات ، جبروتي ساختن . پس به نفى ما سوى اللَّه واحظاء مضمون كلمهء توحيد « لا إله إلّااللَّه » مشغول بودن وبه صدق واخلاص تمام زبان سِرّ وسَر را بدين گويا ساختن ، تا به حكم كلام قدسي « مَن طلبني وجدني ، وأنا معه إذا دعاني » « 5 » مستغرق بحر وصال ومحرق نار اتصال گردد . اين است فىالجمله بيان طريق سلوك أهل دانش وروش أصحاب بينش .
نظم
شرح اين أطوار نايد در بيان * گر بگويم صد هزاران داستان
بحر اسرار حقايق اى پسر ! * مىنگنجد در ظروف مختصر
هر كه را عقل خوش و « 6 » صافي بود * اين قدر أيما « 7 » ورا كافى بود
وافعال و « 8 » تدابير أهل تقصير در رجوع به عالم قوه جهت تسخير قوا وأرواح ، آن است كه جمعى به بت تقرّب جستهاند ؛ بنابر آن كه تأثيرى كه از عالم قوت « 9 » در عالم عناصر يافتهاند ، أول تكوين جماد است . بعده تكوين نبات . « 10 » بعده تكوين حيوان . « 11 »
هامش
( 1 ) . ف : است .
( 2 ) . ف : - ودو چشم . . . كواكب سبعه .
( 3 ) . ف : - و .
( 4 ) . ف : آنچه .
( 5 ) . مسكن الفؤاد ، ص 27 : « من طلبني بالحق وجدني ، ومن طلب غيري لم يجدني » ؛ صحيح مسلم ، ج 8 ، ص 66 وسنن الترمذي ، ج 4 ، ص 23 : « أنا عند ظنّ عبدي بي ، وأنا معه إذا دعاني » .
( 6 ) . ف : - و .
( 7 ) . ف : ايمان .
( 8 ) . ف : - و .
( 9 ) . ف : قوه .
( 10 ) . ف : + / و .
( 11 ) . ف : + / و .