عفّت ببندد وآتشِ حرص را به آب قناعت بنشاند وبه مَعوَل خلاف ، سرِ ثُعبان نفس را بكوبد وبه قوّت تزكيه وتذهيب اخلاق ، باطن را از كدورت أوصاف ذميمه ، صافي سازد ودر عين الحيات توكّل ، از خبايث طمع وآز ، غسل برآورد ونفس خسيس مكّار را « 1 » از راه جفا به طريق عذر ووفا خواند وبه تسبيح واستغفار وانابت وذكر وتوجّه وطاعت در دولتخانه نجات « 2 » مىكوبد كه « من قرع على الباب ، يوشك أن يفتح له » . « 3 »
[ مصرع ]
همّتى « 4 » در بستهام باشد كه اين در وا شود
امّا زكات به دو معنى آمده : يكى طهارت وتزكيه است ، چنانچه در كلام مجيد واقع است كه
« خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ »
؛ « 5 » چه ، حضرت عزّت ، پاك مىگردانَد نفْس انسان را از دَنَس بخل وخسّت ضنّت « 6 » ودنائت شحّ ، ودل را از حبّ دنيا به واسطهء بذل مال وصرف آن به مصرفى كه باذل را نمىنمايد كه نفعي يا عوضى بدو لاحق مىشود ، در حال ومعنى ديگر ، نموّ است يا به حَسَب مال كه آن أعظم وأولى است ، چنانچه كلام ملك علّام از آن خبر مىدهد كه :
« وَما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ »
« 7 » ودر حديث قدسي « 8 » « أنفِقْ يا ابن آدم ، انفق عليك » ، « 9 » تصريح است به بذل مال در راه حق « 10 » واخذ عوض ؛ چه ، « 11 » هرگاه بنده به قدر عبوديّت خود در راه خداى عزّ وجلّ ، صرف مال كند ، حضرت « 12 » اللَّه « 13 » تعالى ، به قدر عظمت والوهيّت خويش ،
هامش
( 1 ) . ف : ونفس خسيس را كه مكّار است .
( 2 ) . م : بجاه .
( 3 ) . كنز العمال ، ج 2 ، ص 613 : « من يكثر قرع الباب يوشك يفتح له » . سنج : مجمعالزوائد ، ج 2 ، ص 257 ؛ غرر الحكم ، ج 5 ، ص 267 .
( 4 ) . ف : همى .
( 5 ) . سورهء توبه ، آيهء 103 .
( 6 ) . م : ضنه ، ف : منت . متن ، تصحيح قياسي است .
( 7 ) . سورهء سبأ ، آيهء 39 .
( 8 ) . ف : + / كه .
( 9 ) . صحيح البخاري ، ج 6 ، ص 189 ؛ صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 77 ؛ مسند أحمد ، ج 2 ، ص 242 : « يا ابن آدم ، أنفقْ انفق عليك » .
( 10 ) . ف : ايزد تعالى .
( 11 ) . ف : و .
( 12 ) . ف : - حضرت .
( 13 ) . ف : خداى .