اى سعادتمند ! حُسن خُلق كه نزد أهل تحقيق ، مَلَكهء تقرّب است به حدّ اعتدال ، صفات شيمهء أنبيا ومرسلين وشكيمهء سالكان راه يقين است . پس هر مؤمني كه آيينهء « 1 » ضمير خود را از خبايث اخلاق ذميمه مصفّا گردانَد وخليفهء روح را به خلل « 2 » صفات حميده محلّا سازد كه
« وَيَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ »
، « 3 » بىشك ، به معارف روحاني وكمالات انساني فايض گشته ، از زمرهء سابقان مقرّب وساكنان جوار رحمت حضرت ربّ گردد كه
« أُولئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَها »
؛ « 4 » وآن كه سرِ خود را در لُجن « 5 » بحر خسايس نفساني وحياض رذايل أوصاف مُتغمّس « 6 » گردانَد ، بىشبهه در سِلك بهايم وسباع منخرِط « 7 » گشته ، از بركات حسنات أرباب عرفان وأصحاب تحقيق وايقان ، بىنصيب ماند ودر آبار هوان ودار خسران ، به سلاسل عقاب وخذلان ، مقيّد شود كه « 8 »
« وَقَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها »
« 9 » ومُثبِت اين مقاصد هم در آثار وارد است كه : « إنّ العبد ليبلغ بحسن خُلقه عظيم درجات الآخرة ، وشرف المنازل ، وإنّه لضعيف العبادة » . « 10 » يعنى به درستى كه بنده ، به سبب خُلق نيك ، در آخرت به درجههاى بزرگ مىرسد ودر حضرت صمديّت ، منزلهاى شريف مىيابد ، واگرچه عبادت أو اندك بوَد وجاى ديگر فرموده « 11 » كه : « لا يدخل الجنّه الجواظ ولا الجعظري » . « 12 » يعنى به بهشت در نيايد بخيل ونه بد خُلقِ « 13 » درشت گوى .
نظم
خُلق نيكو از عطاى ايزدى است * هر كه أو « 14 » را يافت ، فارغ از بدىاست
هامش
( 1 ) . ف : آينه .
( 2 ) . ف : حلل .
( 3 ) . سورهء رعد ، آيهء 22 .
( 4 ) . سورهء رعد ، آيهء 22 - 23 .
( 5 ) . ف : لجي .
( 6 ) . م : منعمس .
( 7 ) . م وف : منحرط . متن ، تصحيح قياسي است .
( 8 ) . ف : - كه .
( 9 ) . شمس ، آيهء 10 .
( 10 ) . المعجم الكبير ، ج 1 ، ص 260 ؛ كنز العمّال ، ج 3 ، ص 5 .
( 11 ) . ف : + / است .
( 12 ) . مسند أحمد ، ج 4 ، ص 227 ؛ سنن أبي داود ، ج 2 ، ص 437 ؛ كنزالعمّال ، ج 3 ، ص 442 .
( 13 ) . ف : + / و .
( 14 ) . ف : آن .