دويم انكار بودن حمل در ايّام تشريق ، نظر به روايتي كه در اقبال سيد علي بن طاووس ، « 1 » از آخر جزء چهارم كتاب نبوّت شيخ صدوق نقل كردند كه زمان حمل ، در شب جمعه بود ، دوازده شب از ماه جمادى الأخرى مانده ودر وصول الأخيار ، خبري ديگر از سيد نقل كرده كه ابتداء حمل در شب نوزدهم ماه مذكور بود وبه نظر نرسيد .
سيّم آن كه ايّام تشريق ، اگر چه روز يازدهم ودوازدهم وسيزدهم بعد از روز قربان است كه حاج در منا تماماً يا بعضي مىمانند ؛ امّا در زمان جاهليت ، حج هميشه در ماه ذي الحجة نبود ، چنانچه شيخ طبرسى در مجمع البيان ، در تفسير آيهء مبارك
« إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ »
« 2 » از مجاهد نقل كردند كه مشركين در هر ما هي دو سال حج مىكردند . پس حج مىكردند در ذي الحجهء دو سال بعد از آن در محرّم دو سال ، وهمچنين در هر ما هي تا اين كه موافق شد حجّى كه در سال قبل از حجة الوداع بود ، در ذي القعدة . پس حضرت رسول صلى الله عليه وآله در سال آينده ، در ذي الحجة حج كردند ودر خطبه فرمودند : « آگاه باشيد ! زمان دور زد ، مانند هيأت خود شد در روزى كه خلق كرد خداوند ، آسمان وزمين را سال ، دوازده ماه است ، چهار از آن ماه حرام ، سه از آن پى در پى : ذي القعدة وذوالحجه ومحرّم ، ورجب ، مضمر ما بين جمادى وشعبان . مقصود از اين كلمات آن كه ، ماههاى حرام ، برگشت به موضع خود وعود كرد حج به ذي الحجة وباطل شد نسي ، يعنى تأخير انداختن حج از ما هي به ما هي ديگر .
وبعضي نقل كردند كه چون آخر سال دويم مىشد ، خطيب ايشان بر مىخاست ومىگفت : گرداندم اسم ماه فلانى را كه در أو هستيم از براي سال بعد كه آن سال ، سيزده ماه مىشد ، مشتمل بر دو محرّم يا دو صفر وهكذا .
هامش
( 1 ) . اقبال الأعمال ، ج 3 ، ص 162 .
( 2 ) . توبه ، آيهء 37 .