1 - نظم صد كلمه جاحظ
از نمونههاى منظوم أحاديث ، ترجمههاى منظوم صد كلمه جاحظ است . جاحظ صد كلمه از كلمات قصار مولاي متقيان وأمير بيان امام علي ( ع ) را جمع آورى كرده است . اين رساله را شعراى مختلفي به نظم كشيدهاند از جمله رشيدالدين وطواط ، صد كلمه را ترجمه وشرح نموده وبه صورت منظوم درآورده است كه به نام « مطلوب كل طالب » بارها به چاپ رسيده است . 1 همچنين از محمد بن أبي طالب استرآبادي نظم صد كلمه جاحظ به شماره 8009 در كتابخانه آية اللّه مرعشى نگهدارى مىشود . 2
عادل بن علي بن عادل حافظ خراساني شيرازي نيز صد كلمه جاحظ را به نظم درآورده است كه در تهران وتبريز به چاپ رسيده ونسخههاى خطى بسيارى دارد . 3 آغاز رساله وى چنين است :
بهترين هر كلام اى نور چشم مردمان * هست نام خالق بسيار بخش مهربان
هامش
1 . اين رساله تاكنون چند بار به چاپ رسيده كه خصوصيات سه چاپ آن چنين است : يكى با تصحيح محقق فقيد محدث ارموى كه در سال 1349 منتشر شده است ، ديگرى با تصحيح مرحوم مصلح الدين مهدوى وچاپ ديگر چاپ تازهاى است كه با مقدمهاى تحقيقى منتشر شده است .
2 . فهرست نسخههاى خطى كتابخانه آية اللّه مرعشى ، ج 21 ، ص 10
3 . رجوع شود : الذريعة ، ج 4 ، ص 112 وج 9 بخش دوم ، ص 663 وج 24 ، ص 215 اين كتاب در تبريز به سال 1259 ق ودر تهران به سال 1272 ق به چاپ رسيده است وبار ديگر به صورت عكس از روى نسخه خطى ( به خط على عقلي شيرازي ، كتابت در سال 997 ق ) توسط مركز انتشار نسخ خطى در سال 1369 ه - . ش در تهران چاپ شده است و 9 نسخه از اين كتاب در كتابخانه كاخ گلستان موجود است . نسخهاى نيز در كتابخانه آستان قدس مشهد ونسخهاى ديگر در كتابخانه مدرسه نمازى خوى وجود دارد . ( فهرست نسخههاى خطى كتابخانه مدرسه نمازى خوى ، ص 181 ) .