ظاهريه ، عملكردن به ظواهر نصوص شرعى و جستجو نكردن درباره علت است و بدينجهت جز در دو مورد به قياس عمل نمىكردند : يكم در منصوص العله دوم اينكه حكم در فرع ، ظاهرتر و أولىتر از اصل باشد كه قياس أولى ناميده مىشود . اسراء / 23 .
ظفر :
ناخن كه داراى احكام : سنت ، مكروه ، حرام و مباح است .
أنعام / 146
الظفر بالحق :
گرفتن حق يا مالى از ديگرى بدون موافقت مستوفىمنه يا حكم قاضى ، مثل مال غصبى .
ظفر :
تسلط داين بر مال مديون را ظفر گويند .
ظل :
سايه ، كه به وسيله خورشيد زائل مىشود در فقه داراى احكامى است . قصص / 24
ظلام :
تاريكى .
ظلم :
ستم : چيزى را در جاى خود ننهادن ، منع حق و بر دو قسم است :
1 - ستم به خود 2 - ستم به ديگرى .
رد مظالم : هرگاه كسى ولىامر مسلمانان شود بر او لازم است كه نسبت به ستمهايى كه حكومت قبلى در حق مردم مرتكب شده بنگرد و نسبت به كسانى كه بر آنان ستم شده حق را به آنها برگرداند .
ظلم داراى مجازات دنيوى و اخروى است .
ظن :
اعتقاد راجح همراه با احتمال نقيض آن .
ظن به خدا ، ظن به مردم .
عمل به ظن در هنگام قدرت دستيابى بر يقين جايز نيست اما اگر قادر بر علم نباشد جايز است به ظن عمل كند . عمل به ظنى كه خطاى آن آشكار است اعتبار ندارد . اما در هنگام نياز عملى به ظن ، عملكردن به آن جايز است ، ظن غالب مانند يقين است .
ظهار :
مرد زنش يا يكى از اعضاى او را به زنى كه براى هميشه بر او حرام است تشبيه نمايد مانند اينكه بگويد : « أنت علىّ كظهر أمّى و أنت علىّ حرام » حكم ظهار حرام بودن آن است و اگر حرام نبود