ذمّى -
مقصود از آن اهل الذمّه است ( مراجعه شود به عنوان مذكور ) .
موارد استعمال : مسلمان با قتل ذمّى قصاص نمىشود فقط مورد تعزير قرار مىگيرد . شرح لمعه ، كتاب قصاص
ذمّى مستتر -
كافر ذمّى باشد كه عمل خلاف شرع اسلام را بهطور پنهانى انجام دهد و تظاهر ننمايد ، مثلا خوك و شراب بهطور پنهانى نگاهدارى و مصرف كند .
شرح لمعه
موارد استعمال : خمر و خنزير ذمّى مستتر در صورت غصب ضمانآور است .
شرايع ، كتاب غصب
ذنب -
عبارت است از امرى كه شرعا ارتكاب آن حرام است . كشّاف
موارد استعمال : بنابر قولى تمام ذنوب كبيره است . جواهر الكلام ، ج 13
ذو الادوار -
داراى نوبت .
در فقه ، كسى كه جنون او فصلى است روزى عاقل و زمانى ديگر مجنون است .
موارد استعمال : امامت ذو الادوار مكروه است . شرح لمعه ، كتاب صلات
به اين شخص « ادوارى » نيز اطلاق مىشود . شرح لمعه
ذو الاربع -
مردى كه چهار زن دارد .
موارد استعمال : اگر ذو الاربع يكى از زنان خود را مطلّقه كند و قبل از تعيين آن بميرد درحالىكه پس از طلاق زن پنجمى را تزويج نموده است ربع تمام زنان به پنجمى تعلق مىيابد . شرح لمعه ، كتاب ارث
ذو الافراس -
رزمندهاى است كه با خود چندين اسب به جبههء جنگ آورده و لو اين كه سوار به آنها جنگ نكرده است .
شرح لمعه ، كتاب جهاد
موارد استعمال : قابل ذكر است به ذو الافراس سه سهم از غنيمت تعلق مىيابد . شرح لمعه ، كتاب جهاد
ذو البيّنة -
كسى است كه براى اثبات دعواى خود بينه و شهادت صلاحيتدار داشته باشد .
موارد استعمال : در ادعاى زوجيت قول ذو البيّنه مقدم است . شرح لمعه ، كتاب نكاح
ذو الحليفة -
محلى است در شش ميلى مدينه كه مسجد شجره در آن واقع شده است .
ميقات اهل مدينه ذو الحليفه مىباشد .
شرح لمعه ، كتاب حج
ذو الحليلة -
مردى كه ازدواج كرده و زن دارد ، در مقابل عرب ( شخص مجرّد و بى زن ) استعمال مىشود . مجمع البحرين
موارد استعمال : در حديث است كه عرب را به جاى ذو الحليله به جهاد تشويق مىنمودند . طلبة الطلبه ، كتاب سير
ذو الخيار -
كسى كه خيار به نفع او مقرر شده است خواه متعامل باشد ، خواه قائم مقام قانونى او مانند « وارث » ، خواه شخص ثالثى باشد كه خيارى به نفع او مقرر شده است . ترمينولوژى حقوق
موارد استعمال : تصرف ذو الخيار در حيوان مورد معامله خيار حيوان را ساقط