2 - استعمال مشتق در ذاتى كه در آينده متّصف به صفتى مىشود .
3 - بكارگيرى مشتق در ذاتى كه در گذشته موصوف به وصفى بوده ولى در حال حاضر فاقد آن است .
بديهى است در ميان موارد يادشده ، تنها فرض اخير است كه ميان ارباب اصول محل بحث و گفتگو است . به اين معنا كه شخصى روز گذشته در مسند قضاوت قرار داشته ولى امروز از آن مقام خلع گرديده است ، آيا مىتوان همان صفت را فعلا به وى اطلاق نمود ؟ به تعبير ديگر آيا چنين اطلاقى حقيقى است يا مجازى ؟ در ميان علماى اصول كسانى كه مشتق را در خصوص ذاتى كه متلبّس به مبدأ و موصوف به صفت است موضوع مىدانند ، اين گونه استعمالات را از قبيل استعمال مجازى مىدانند ، ولى گروهى كه مشتق را در معنايى اعمّ از آن حقيقت مىدانند ، استعمال يادشده را از نوع استعمال حقيقى به حساب مىآورند .
مصالح مرسله
ازجمله ادلّهء معتبر نزد گروه زيادى از علماى اهل سنّت « مصالح مرسله » است ، كه از آن به « استصلاح » نيز تعبير مىشود .
براى تعريف اين عنوان در آغاز بايد معناى مصلحت و سپس